De bacterie waarmee de Nijmeegse microbiologen al jaren furore maken, de ammoniak-etende, zuurstofloos levende anammoxbacterie, heeft een plaatsje gekregen in de eregalerij van de honderdjarige Nederlandse Vereniging van Microbiologie . Op postzegelformaat: de bacterie is een van de tien microben die vanaf vandaag een velletje gelegenheidspostzegels sieren.

Laura van Niftrik, onderzoeker in de groep van prof. Mike Jetten, nam de zegel in Delft in ontvangst en kreeg één minuut om uit te leggen waarom anammoxbacteriën zo bijzonder zijn. Van Niftrik: ‘Ze kunnen zonder zuurstof het schadelijke ammoniak omzetten naar het onschuldige stikstofgas. Hierdoor zijn anammoxbacteriën inzetbaar in de afvalwaterzuivering. Afvalwater mag namelijk niet geloosd worden in de rivieren voordat de ammoniak verwijderd is.’

Stikstofkringloop
Anammoxbacteriën spelen ook een belangrijke rol in de stikstofkringloop op aarde. Zij zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de ammoniakomzetting in de oceanen en maken daar 50 procent van de stikstof van die in de lucht zit die wij dagelijks inademen.

Bijzondere bacterie
Naast al het bovenstaande zien anammoxbacteriën er anders uit dan veel andere bacteriën; hun cellen bestaan namelijk niet uit 1 maar uit 3 compartimenten. In schimmels, planten en dieren heten dergelijke compartimenten ‘organellen’ en ze vervullen specifieke functies binnen de cel. Het grootste anammoxcompartiment zit in het midden van de cel; hier wordt de anammoxreactie uitgevoerd en energie gemaakt, enigszins vergelijkbaar met wat in onze eigen organellen, de mitochondriën, gebeurt./Iris Roggema

Op de afbeelding: alle tien microbenpostzegels, de anammoxzegel is de een na onderste links.