Liefhebber Alex van der Hulst kiest om de week uit het cultuuraanbod in Nijmegen, en legt uit wat hot is en wat not. Deze keer: Lord of the Dub in Expo Bart.

Festival Le Guess Who had vorig weekend het programma 24 HOUR DUB. Tussen zaterdagmiddag 4 uur en zondagmiddag 4 uur traden nog levende legenden van de muziekstijl dub op. Van Mad Professor (71) en Scientist (66) tot de jongere generatie als The Bug en Greentea Peng. Opvallend was ook het gigantische houten soundsystem van het Eindhovense Krackfree Soundsystem in de fabriekshal waar de dubmarathon plaatsvond.

Dub lijkt zo ongeveer het eeuwige leven te hebben. Terwijl het belang van de van oorsprong Jamaicaanse muziekstijl enorm is, blijft de aandacht beperkt. De stijl wordt geassocieerd met oude Jamaicanen of – laten we eerlijk zijn – Nederlandse stoners met stinkende honden. Maar wie verder kijkt dan zijn opgetrokken neus lang is, ziet hoe bijna alle muziekstijlen door dub zijn beïnvloed.

Soundsystems

Zoals gewoonlijk zijn er verschillende verhalen in omloop over de oorsprong van de dub. Die ligt wel ergens in de jaren zestig in Jamaica (met een langere aanlooptijd). Het eiland had verschillende soundsystems, die bestonden uit de apparatuur (boxen, draaitafels en generatoren voor de elektriciteit); de persoon die de platen selecteerde en selector werd genoemd; en tot slot de toasters ofwel de mannen die over die muziek zongen of praatten.

Toen iemand bij een studio een exemplaar kwam halen van een reggaenummer voor een van die soundsystems, vergat de studiotechnicus de zang op die unieke dubplaat te zetten. Dat bleek zo’n succes op het feestje dat iedereen begon te experimenteren met deze dubplaten zonder zang. Hoe dat klinkt, hoor je misschien het beste op Revolution Dub van Lee Perry en The Upsetters. Het gebrek aan zang geeft de producers de vrijheid om stukken muziek te benadrukken, weg te laten en andere dingen weer toe te voegen.

Röntgenafbeelding van muzieknummer

In de vele hoofdstukken die over dub geschreven zijn, worden er verschillende metaforen gebruikt om de stijl te duiden. Ik las er eentje over een spiegel die de persoon die erin kijkt niet reflecteert. Een ander omschreef dub als een röntgenafbeelding van een muzieknummer. De beperking van dub biedt ongekende mogelijkheden. Alles kan en alles mag, terwijl het ook nog eens eeuwig door kan gaan. Misschien dat de geestverruimende cannabis er daarom zo goed bij past.

De verworvenheden van dub zijn sinds de jaren zestig allerlei genres binnengedrongen. The Slits, The Clash en John Lydon waren punkers met een voorliefde voor dub. Mijn favoriete album van Doe Maar is Doe De Dub, de dubversie uit 1982 van Doris Day en Andere Stukken.

Van jungle tot dubstep

Ook in de dance bleek de invloed van dub verreikend. Drum & bass, jungle, triphop, grime en dubstep bouwen verder op dat fundament. Van al die genres duiken weer invloeden op in hedendaagse dance en popmuziek. Zo zit dub in alle kieren, gaten en bouwstenen van onze muziek, zonder dat het er vaak dik bovenop ligt.

Wie een lightversie van de Utrechtse 24uurs dub wil, kan deze zondag terecht bij Expo Bart op het Nyma-terrein voor zeven uur Lord of the Dub. En dat is niet eens zeven uur dub luisteren, want het middagdeel wordt gevormd door het kijken naar Lord of the Rings. Na het avondmaal is er een feestje met het Arnhemse Steppin’ Ground Soundsystem, die ook hun boxen uitlenen voor het geluid bij de film.

Lord of the Dub maakt deel uit van ‘This Is Expo Bart And Expo Bart Does Many Things’. De activiteit vindt plaats op zondag 15 november tussen 15.00 en 22.00 uur op het Nyma-terrein.