Van de categorie ‘moslims, werklozen en communisten’ heeft de onderbuik van Nederland een nieuwe ‘as van het kwaad’ toegevoegd: de langstudeerder. De langstudeerder zou nog geen twaalf uur studeren per week kunnen opbrengen en vreet uit de ruif van Henk en Ingrid. Dat is het beeld dat de regeringspartijen, inclusief de PVV, succesvol framen bij Telegraaf-lezend Nederland.

Deze lezers leven in de veronderstelling dat ‘academische parasieten’ zolang zij studeren studiefinanciering krijgen. Dat studiefinanciering nog onvoldoende is om een gemiddelde bezemkast van te kunnen huren, laat staan collegegeld en levensonderhoud van te financieren weet zelfs de Nijmeegse docent niet: uit de januari-ANS van 2010 bleek dat zij het bedrag van de studiefinanciering zo’n 2,5 keer te hoog inschatten.

Langstuderen was al nooit goedkoop. Een student met een uiterst bescheiden leefpatroon heeft al snel meer dan 8000 euro per jaar nodig voor de meest basale zaken. Een eenvoudig optelsommetje: 1600 euro collegegeld; 12 x 50 euro verzekeringen; 12 x 300 huur; 12 x 150 euro kosten levensonderhoud (voedsel, kleding, telefoonrekening, etc.) en ongeveer 650 euro jaarlijkse incidentele kosten (fiets, telefoon, computer, wasmachine, eigen risico ziekenhuisbezoek, etc.). Samen: 8250 euro per jaar.

En dan heb ik het nog niet over luxere zaken als vakanties, stappen, boeken, muziekinstrumenten, sport, overig vervoer, etc.

Gedurende de formele studieduur krijgt een uitwonende student een basisbeurs van zo’n 250 euro per maand. Na de formele studieduur vervalt de basisbeurs. Op jaarbasis scheelt dat dus 3000 euro. Dat lijkt mij langstudeerboete genoeg! De staat betaalt aan deze studenten geen cent extra.

Maar naast deze misvatting is er een hardnekkig misverstand dat langstuderen ook duurder is voor de instellingen. Dat instellingen alleen geld krijgen voor de nominale duur van de studie hoor je de roeptoeter-partijen niet vermelden. De suggestie wordt gewekt dat een student opleiden per jaar altijd ‘ongeveer’ het instellingsgeld van de opleiding kost. Voor een Nijmeegse Masteropleiding ligt dat bedrag dit jaar bijvoorbeeld tussen de 6.310 euro en 12.615 euro.

KOLDER! Een student die modaal studeert kost dit bedrag wellicht, maar een student die uitloopt volgt zelden ieder jaar het volledige programma! Wat zijn de kosten die een student veroorzaakt? Dat zit voor een groot deel in de deelname aan werkgroepen, practica, tentamens die moeten worden nagekeken etcetera. Maar veel langstudeerders volgen niet ieder jaar dat zij studeren een vol programma. Door een scriptie die niet wil vlotten, een stage die uitloopt, bestuurswerk, ziekte of bijvoorbeeld een bijbaan, volgen langstudeerders een groot deel van hun studie geen onderwijs, waardoor het beslag dat ze leggen op het onderwijssysteem in de extra tijd minimaal is! Ik zou bijna durven stellen dat in veel van deze gevallen het wettelijke collegegeld nog teveel is om de kosten te dekken.

Uitzonderingen van studenten die zich wel jaar na jaar voor dezelfde cursussen inschreven om vervolgens te falen zijn ongetwijfeld te vinden. Daartegenover zijn echter veel maatregelen te bedenken die minder mechanistisch en allesverwoestend van aard zijn. Bestraf desnoods het falen in deelgenomen onderdelen. Inschrijftijd is een slechte graadmeter, tenzij men de academische gemeenschap zo efficiënt mogelijk af wil breken.

Aan ratio heeft dit kabinet helaas weinig boodschap. Zijlstra studeerde destijds sociologie met zo’n zes tot acht contacturen per week en een weinig uitdagend programma. Dat hij toen nauwelijks werd uitgedaagd is voor hem het bewijs dat geen enkele student wordt uitgedaagd. Hypotheekrenteaftrek en de AOW mogen niet of met de grootste voorzichtigheid worden bijgesteld, maar de onderbuikbevredigende langstudeerboetes kunnen zelfs met terugwerkende kracht worden ingevoerd. ‘Nee erg netjes is het niet, maar we hebben het geld nu eenmaal nodig’, reageert Zijlstra daarop bij Pauw en Witteman.

Studenten zijn geen heilige Telegraaflezers, daar hoeft dit cliëntele kabinet blijkbaar niet fatsoenlijk mee om te gaan. Het krijgt steeds meer ‘eigen volk eerst’ trekjes.