Kunst draagt bij aan een inspirerende omgeving en verrijkt daarmee het dagelijks leven van medewerkers en studenten. Daar was de Radboud Universiteit een eeuw geleden in ieder geval van overtuigd. Inmiddels niet meer, waardoor de uitgebreide kunstverzameling staat te verstoffen. Een serie veilingen moet de werken daarom een nieuw leven geven.

In de afgelopen honderd jaar verzamelde de Radboud Universiteit ongeveer 1.500 kunstwerken. Zoals de kale muren op de campus suggereren, hebben vele daarvan al lange tijd geen daglicht meer gezien.

‘Dat heeft te maken met het functieverlies van kunst’, legt Chris Dols, conservator Academisch Erfgoed aan de Radboud Universiteit, uit. ‘Ooit was het idee dat het een groot goed was om de gebouwen met kunst te verfraaien, ter verrijking van onze gezamenlijke denkwereld. Die trend is veranderd.’

‘Zo konden medewerkers vroeger een kunstwerk uitkiezen om hun kantoor te personaliseren. Inmiddels is de trend juist om ruimtes minder persoonlijk in te richten. Denk aan flexplekken en kantoortuinen. Kunst past daar in de ogen van sommigen niet meer bij.’

Inclusiever en diverserer

In plaats daarvan heeft de Radboud Universiteit volgens Dols meer oog voor ‘moderne werkconcepten’. Een wat meer corporate uitstraling, met bijvoorbeeld wandvullende beelden van de campus en actuele campagnes. Jammer, vindt Dols. ‘Maar dat is waar we mee te maken hebben. Dit is ook de reden dat we hebben gezegd: we moeten afscheid nemen van een aanzienlijk deel van de collectie.’

Vervolgens rees de vraag: wat willen we wel en wat willen we niet verkopen? Hierin is een ‘erfgoedselectie’ gemaakt van werken die bijvoorbeeld historische waarde hebben voor de Radboud Universiteit en daarom niet verkocht gaan worden. ‘Voor sommige van die werken wordt gekeken of er een moderne invulling mogelijk is, op een zo inclusief en divers mogelijke manier’, aldus Dols.

Een voorbeeld hiervan zijn de portretten van vroegere (mannelijke) rectoren die tot een paar jaar geleden in de Senaatszaal hingen. ‘In 2023 is daar een wandvullend kunstwerk voor in de plaats onthuld, vanuit de gedachte: moeten we niet naar een meerstemmiger beeld op zoek? Dat is uiteindelijk een Gesamtkunstwerk geworden, waarbij vrouwelijke hoogleraren tussen de mannen zijn komen te hangen.’

Hoge belevingswaarde

Ruim duizend kunstwerken worden wel verkocht. In drie rondes worden per ronde meer dan 300 werken geveild. De eerste ronde gaat maandag (19 oktober) van start.

Een aanzienlijk deel van deze werken komt voort uit de oude Beeldende Kunstenaarsregeling (BKR), waarbij kunstenaars een uitkering kregen in ruil voor kunstwerken. ‘Het zijn daarom niet de Nachtwachten qua artistieke waarde, maar ze hebben voor vooral jonge mensen wel een hoge belevingswaarde. Bijvoorbeeld door de gebruikte technieken, maar ook door de maatschappijkritiek die je erin kunt lezen.’ Het gaat er volgens Dols dus vooral om wat een werk voor iemand kan betekenen.

Zo heeft hij zelf een kunstwerk genaamd Het Maasdijkschuurtje op het oog, dat voor hem een stukje familiegeschiedenis weergeeft. Hoeveel hij voor het kunstwerk over heeft, moet hij nog even met zijn vrouw overleggen.

Huizen en harten van de Radboudomgeving

De opbrengsten van de veiling worden in het behoud en beheer van de overgebleven werken gestopt. Maar Dols benadrukt dat de veiling niet om het geld gaat. ‘Mensen denken al snel dat we werken verkopen omdat we moeten bezuinigen, maar dat heeft er niks mee te maken. Dit plan lag er al voordat er bezuinigd moest worden. Sterker nog, als we niks verkopen, maken we aardig wat duizenden euro’s verlies.’ Het veilinghuis moet namelijk betaald worden.

Daarnaast is er gekozen voor een lage instapprijs van 25 euro per werk, om het voor iedereen betaalbaar te houden. ‘Qua doelgroep denken we aan (oud-)medewerkers, alumni en studenten. We willen de werken namelijk in de huizen en harten van mensen uit de Radboudgemeenschap houden.’

De veiling gaat maandag (19 oktober) van start. De kunstwerken zijn hier alvast in te zien.