‘Onze vrije wil is niet van ons. Ons brein is voorgeprogrammeerd. De uitkomst ligt vast. De enige manier om die uitkomst te weten, is te leven’. Dat zegt wiskundige en Spinozawinnaar Henk Barendregt vanavond, woensdag 23 februari, op NL2 in de tv- uitzending Profiel . ‘En toch is er vrijheid.’

Barendregt spreekt met Philip Freriks over de invloed van meditatie op onze hersenen. In de loop der jaren is er al heel wat media-aandacht geweest voor Barendregts fascinatie voor meditatie en bewustzijn, vooral toen hij dat ook wetenschappelijk ging onderzoeken. Wordt het niet een beetje te veel?

‘Gister had ik nóg een televisieopname, en dan volgt er nog een interview met Vrij Nederland. Dan is het weer achter de rug. Het begint nu wel op een punt te komen dat ik er last van krijg, omdat het te veel tijd kost. Om het een beetje af te remmen vraag ik nu geld voor lezingen – wat ik dan in mijn onderzoek stop. Maar het gaat niet om mij – pas als je hecht aan die aandacht wordt het een ego-kwestie –  en het gaat ook niet om het boeddhisme. Mijn missie is om het onderzoek naar bewustzijn te promoten. Meditatie is een heel goede manier om bewustzijn te onderzoeken. Het is onderzoek van binnenuit.’

Levenskwaliteit
‘De tragiek van de psychologie is dat die honderd jaar in de greep van het behaviourisme is geweest. En nu verschuift de interesse naar de neuro-psychologie. Die houdt zich bezig met inhouden. Hoe werken cognities? Hoe werkt taal? Maar ik ben ervan overtuigd dat de affectieve neuropsychologie meer aandacht moet krijgen. Mind states zijn heel belangrijk. Ze maken het verschil tussen de beslissing om een Taj Mahal te maken, of iets destructiefs te doen. Ik ben geen zendeling van het boeddhisme, maar ik vind dat bewustzijn wetenschappelijke aandacht verdient. Omdat het enorm belangrijk is voor de levenskwaliteit.’

‘Tijdens Vipassana-meditatie observeert een meditator het denken, zonder dat om te zetten in een handeling. Ingesleten gewoontes kun je daardoor doorbreken. Ik ben benieuwd naar hoe dat werkt in het brein. In de uitzending laten we zien meer hoe de deelnemers aan een tiendaagse Vipassanaretraite in een MRI-scanner worden geschoven. Dergelijke experimenten doen we binnen het multidisciplinaire Mind-Brain-Mindfulness-onderzoek aan de Radboud Universiteit.’

Introductie Profiel-uitzending

Over de serie
De Humanistische Omroep verkent het thema van de vrije wil in drie uitzendingen. Over de hele wereld wordt er vanuit de biologie, psychologie en andere takken van wetenschap baanbrekend onderzoek gedaan naar de werking van ons brein. De conclusie dat ons gedrag wordt bepaald door processen in ons brein staat haaks op het idee van de mens met een vrije wil. Na het Profiel over neurobioloog Dick Swaab  is woensdag 23 februari de beurt aan wiskundige Henk Barendregt. De week daarna volgt bioloog Frans de Waal.

Op zoek naar geluk, woensdag, 23 februari 2011 22:55 Nederland 2.