Van afwijkende onderzoeksresultaten door poepende baby's tot een ontleding van het brein: tijdens de open dag van het Donders Instituut gaven wetenschappers een kijkje achter de schermen. Het was de afsluiting van de Brain Awareness Week, waarbij de wetenschap van de hersenen dichter bij het publiek werd gebracht. Vox nam een kijkje bij de open dag.

Vol spanning kijken zo’n dertig kinderen naar een soort sloopkogel die onheilspellend boven een stuk taart hangt. ‘Steek je hand op als je denkt dat de taart gaat splashen!’, roept de medewerkster, terwijl ze het touw waaraan de kogel hangt op spanning houdt. Een stuk of tien kinderhandjes vliegen omhoog. Dan laat ze het touw los. De kogel valt naar beneden, maar stopt nét boven de taart. ‘Ik wist het wel’, roept een klein jongetje triomfantelijk.

Het proefje met de taart is één van de manieren waarop het Donders Institute for Brain, Cognition, and Behaviour mensen dichter bij de neurowetenschappen wil brengen tijdens de Brain Awareness Week. Vorig weekend waren er in het Trigongebouw op de Nijmeegse Campus, waar het instituut gevestigd is, verschillende activiteiten. Zo was er een live breinontleding en een demonstratie van een MRI-scanner.

‘We weten meer over het kaalheidspatroon van mannen dan over de menstruatie van vrouwen’

‘We willen laten zien wat voor toffe wetenschappers er zijn’, zegt Dirk-Jan Melssen, communicatiemedewerker bij het Donders Instituut. Hij wil met deze week een breder publiek enthousiast maken voor de neurowetenschappen ‘Het varieert van bezoekers met een hersenaandoening of menstruatieklachten tot bezoekers die zeggen: “Ik wil een raket zien”.’

Menstruatiecyclus

Ook voor ouder publiek is er genoeg te doen. In de Red Room (die echt helemaal rood is vanbinnen) zijn er de hele middag lezingen. Bijvoorbeeld die van onderzoeker Cathelijne Radstaake, die samen met Ricardo Wennekers onderzoekt hoe de menstruatiecyclus het brein beïnvloedt. Voor een hele menstruatiecyclus van dertig dagen hebben ze vijf deelneemsters onderzocht. ‘We hebben om de dag metingen gedaan in het lab. Dit heeft een gigantische dataset opgeleverd’, vertelt ze.

‘Ik ken geen enkele vriendin die niet bezig was met het vinden van passende hormonen’, legt Radstaake uit. Door een taboe op ongesteldheid én het patriarchaat is er volgens haar een achterstand in kennis over het menstruerende brein: ‘We weten meer over het kaalheidspatroon van mannen dan over de menstruatie van vrouwen.’

Het Donders is volgens communicatiemedewerker Melssen bijzonder in Nederland door het grote aantal faciliteiten. Als voorbeeld geeft hij het Brain Stimulation Lab. Hier kunnen de hersenen gestimuleerd worden zonder ingrijpende procedures. Ook bezit het Donders Instituut meerdere MRI-scanners – er wordt gebouwd aan de sterkste MRI-scanner ter wereld.

Rondleidingen

Bij de open dag zijn ook verschillende rondleidingen door de laboratoria, waarbij alle details over onderzoek doen langskomen. ‘Er zijn veel uitdagingen bij het onderzoeken van baby’s’, vertelt promovenda Jessica Ramos tijdens de toer in het babylab. Hier wordt EEG-onderzoek gedaan: door middel van een hersenfilmpje wordt elektrische activiteit in het brein gemeten.

‘Er waren ook veel bezoekers die geen band hebben met het Donders Instituut’

‘Je kan natuurlijk niet aan een baby vertellen dat die even moet stilzitten’, legt ze uit. Tijdens het opzetten van het kapje dat de hersenactiviteit meet, een soort badmuts met elektroden, wordt de baby daarom afgeleid. Maar een grotere uitdaging vormt het analyseren van die EEG-data, vertelt Ramos. ‘Die meet namelijk ook activiteit die niet afkomstig is van de hersenen.’ Ramos laat de bezoekers een EEG zien met daarop een afwijkende meting. De oorzaak? ‘Een poepende baby: de EEG meet namelijk ook het aanspannen van de nekspieren.’

Escaperoom zit vol

‘Ik ben helemaal uit Den Bosch gekomen voor deze dag’, vertelt een enthousiaste bezoekster. ‘Ik heb het brein altijd al interessant gevonden en ben daarom hier naartoe gekomen.’ In het bijzonder vindt ze ADHD boeiend. Daarom baalde ze van één ding: ‘Ik wilde nog graag naar de ADHD Escaperoom, maar die was helaas meteen volgeboekt.’ Ze is hier met haar kind. Daar had ze in het begin haar twijfels over. ‘Een uur stilzitten en moeten luisteren? “Echt niet”, zei hij. Maar uiteindelijk vroeg hij pas tijdens de laatste 20 minuten hoe lang het nog duurde.’

Melssen kijkt positief terug op afgelopen week – en in het bijzonder op de open dag. ‘Er zijn ruim 1500 bezoekers geweest. We zijn heel blij met hoe druk het was en hoe leuk onze medewerkers het hebben gevonden. Een deel van de bezoekers bestond uit vrienden en familie van medewerkers, maar er waren ook veel bezoekers die geen band hebben met het Donders Instituut. Zo hebben veel mensen kennis kunnen maken met wetenschappelijk onderzoek.’