De wachtkamer van de Spoedeisende Hulp is gemiddeld voor meer dan de helft gevuld met mensen die daar zonder verwijzing naar toe zijn gekomen. Tachtig procent van hen komt met klachten waarmee ze ook bij de huisarts terecht kunnen. Zouden ze dat doen, dan kost dat de zorg miljoenen minder, becijferden onderzoekers van het UMC St Radboud.

In Nederland kun je zonder verwijzing terecht bij de spoedeisende hulp (SEH), wat handig is als je buiten kantooruren een dokter nodig hebt. Maar ook overdag zit de wachtkamer vol met mensen die op eigen houtje naar de eerste hulp komen. Het aantal ‘zelfverwijzers’ varieert van 43 tot 70 procent van de SEH-patiënten; hoe groter de stad, des te hoger het percentage.
Van die zelfverwijzers heeft 80 procent ‘laagurgente klachten’, die ook door de huisarts (of bij de huisartsenpost) behandeld kunnen worden. Zou dat gebeuren, dan zou dat flink in de kosten schelen: behandeling via de SEH kost ruim vijf keer meer dan door de huisarts en bijna drie keer meer dan via de huisartsenpost. Dat hebben onderzoekers van de IQ Healthcare, het onderzoekscentrum voor de kwaliteit van zorg van het UMC St Radboud, becijferd. Zij publiceren er deze week over in Medisch Contact.

Directe en indirecte kosten
De onderzoekers vergeleken niet alleen de directe consultkosten van huisarts, huisartsenpost en SEH maar ook kosten van aanvullend onderzoek en doorverwijzing. Ze bestudeerden dossiers van 253 Nijmeegse patiënten die zichzelf meldden bij de SEH; 203 van hen hadden ook door de eigen huisarts behandeld kunnen worden. Van de klachten van die 203 patiënten maakten de onderzoekers een vergelijkende kostenanalyse: wat had de SEH-behandeling gekost en wat zou een behandeling (inclusief eventuele doorverwijzingen) door de huisarts of bij de huisartsenpost gekost hebben.

Huisarts: minder vervolgkosten
Hun conclusie: de zorg voor zelfverwijzers op de SEH kost ruim vijf keer meer dan die door de huisarts en bijna drie keer meer dan via de huisartsenpost. Overigens zouden de kostenverschillen in werkelijkheid nog groter kunnen zijn, menen de onderzoekers: het blijkt namelijk dat de huisarts over het algemeen minder aanvullend onderzoek doet, minder doorverwijst naar de polikliniek en patiënten minder ter controle terug laat komen.

Minimaal 169 miljoen
De resultaten zijn ‘een eerste impressie’, stellen de onderzoekers in hun artikel. Maar wel een veelbetekenende: ‘Als we de resultaten zouden extrapoleren naar alle zelfverwijzers in Nederland dan kost de zorg van de SEH jaarlijks minimaal 169 miljoen euro meer dan deze bij de huisarts gekost zou hebben.’/Anja van Kessel