Protest tegen dierproeven op de campus: ‘Dieren verdienen ook recht op leven’
-
De demonstratie vandaag voor het dierenlab. Foto: Vox
Het gebruik van dierproeven voor wetenschappelijk onderzoek moet per direct stoppen. Dat vindt de Vegan Student Association Nijmegen, die vandaag een protestmars hield op de Radboudcampus.
‘In 2024 is hier het hoogste aantal dierproeven gedaan in de afgelopen vijf jaar. Dit is een negatieve ontwikkeling’, zegt Thomas Koopman, bestuurslid van de Vegan Student Assosiation en organisator van dit protest. Hij baseert zich op het Jaarverslag (zie kader) van het Centraal Dierenlaboratorium (CDL).
Vandaag, op Internationale Proefdierdag, protesteert de VSA zoals ieder jaar voor de deur van het laboratorium. Tegen de stijging van het aantal dierproeven. ‘Wij stoppen niet met protesteren totdat de dierproeven zijn gestopt’, aldus Koopman.
Een stuk of tien demonstraten verzamelen zich rond 12.00 uur op het Erasmusplein, gewapend met borden met daarop leuzen zoals “Is your knowledge worth my pain?’’ en “I am not lab equipment’’. Na de speech lopen de demonstranten naar het dierenlaboratorium aan het Geert Grooteplein, even verderop op de campus. Onderweg scanderen ze: ‘Geen muis, geen rat, geen dier hoort in een kooitje!’.
Geen rechtvaardiging
Het argument dat proefdieren noodzakelijk zijn voor medische en wetenschappelijke vooruitgang, gaat volgens Koopman niet op. ‘Er zijn namelijk genoeg dierproefvrije alternatieven, zoals een orgaan-op-een chip (een plastic plaatje dat menselijke cellen bevat, waardoor het mogelijk is om een menselijk orgaan na te bootsen, red.).’
‘Iedereen vindt het doden van mensen op basis van hun intelligentie of uiterlijk fout’
Zelfs als er géén goed alternatief is, vindt hij dat wetenschappelijke vooruitgang geen rechtvaardiging is voor het doden van dieren. ‘Iedereen vindt het doden van mensen op basis van hun intelligentie of uiterlijk fout. Waarom geldt dit niet voor dieren? Discriminatie op basis van soort is verkeerd’, zegt Koopman.
Communicatiemedewerker Pieter is al voor het derde jaar op rij aanwezig bij dit protest. Tijdens de mars loopt hij helemaal vooraan met het bordje ‘proefdiervrij.nl’ in zijn handen. Hij vindt het niet te verkroppen dat er dierproeven plaatsvinden, terwijl er volgens hem genoeg dierproefvrije alternatieven zijn. Ook mist hij concrete stappen die de Radboud Universiteit zet om het aantal dierproeven te verminderen. Zijn oproep: ‘Maak goed beleid over dierproeven en geef een tijdspad voor de afbouw ervan.’
Muizen en mensen
Als de groep enige tijd voor de deur van het CDL staat, komt Nelleke Verhave, hoofd van het onderzoekslab, naar buiten om in gesprek te gaan met de demonstranten.
Waarom alle dieren niet gelijkwaardig zijn aan mensen, is een van de vragen die ze voorgeschoteld krijgt. ‘Wij hebben andere morele kaders’, licht Verhave toe. ‘Dieren zijn dieren en mensen zijn mensen.’
In het gesprek gaat het ook over het lot van niet-gebruikte proefdieren. Verhave vertelt dat ze ‘proberen om die dieren te herplaatsen’. Als een demonstrant vraagt waarom de meeste overige proefdieren toch worden gedood, zegt ze: ‘Een muis oud laten worden is ook niet fijn.’
‘We erkennen de ethische dilemma’s rondom het gebruiken van proefdieren, daarom gaat het gepaard met veel regels en zorgvuldig handelen’
‘Zou je dit ook zeggen tegen mensen?’, werpt de demonstrant haar tegen, waarna een discussie over zelfbeschikkingsrecht volgt. ‘Mensen hebben zelfbeschikkingsrecht en dieren niet. Dit is het verschil tussen muizen en mensen’, concludeert Verhave.
Na het gesprek gaat Verhave terug naar binnen. De groep trekt enige tijd later naar het Berchmanianum, om ook het college van bestuur te overtuigen om te stoppen met dierproeven.
Aantal dierproeven toegenomen
Volgens het Jaarverslag van het Centraal Dierenlaboratorium werden er in het jaar 2024 – het verslag van 2025 is nog niet openbaar – 11091 dierproeven gedaan. Het jaar ervoor waren het er nog 8401. Dat betekent een toename van 2690 dierproeven.
Volgens het verslag zijn er twee verklaringen voor die toename: er is meer geëxperimenteerd met muizen en andere knaagdieren, en worden dierproeven met zebravissen óók meegeteld in het aantal dierproeven.
Dat komt omdat Europese regelgeving is gewijzigd, laat een universiteitswoordvoerder per mail weten. “Bij vissen worden bijvoorbeeld bepaalde activiteiten die eerder als fokgerelateerd werden gezien, nu ook beschouwd als dierproef.”
Volgens het jaarverslag gaat het om 1906 dierproeven met zebravissen, wat betekent dat er nog steeds een stijging 784 proeven in 2024. Terwijl de universiteit en het Radboudumc juist menen te streven naar het verminderen van dierproeven, aan de hand van ‘de drie V’s’: vervanging, vermindering en verfijning.
Volgens de universiteitswoordvoerder wordt alleen gebruik gemaakt van proefdieren als er geen alternatieven zijn. “Dankzij proefdieronderzoek is wetenschappelijke kennis opgedaan die bijdraagt aan bijvoorbeeld behandeling tegen kanker en het ontwikkelen van levensreddende medicijnen. We erkennen de ethische dilemma’s rondom het gebruiken van proefdieren, daarom gaat het gepaard met veel regels en zorgvuldig handelen.’’
“Hoewel we streven naar het verminderen van het totaal aantal proefdieren, gaat ‘vermindering’ om het minimaliseren van het aantal proefdieren binnen een onderzoek. Er zit geen limiet aan het aantal nieuwe dierproefaanvragen, maar er wordt binnen dierproeven gekeken of het proefdieren noodzakelijk zijn en hoe het aantal proefdieren zo laag mogelijk kan worden gehouden.’’
