Campus Opinie

‘Radboud Universiteit, neem je idealen serieus en stap over op plantaardige catering’

12 feb 2024

OPINIE - Studenten en wetenschappers pleiten voor een overstap naar plantaardige catering op de campus. Pieter Offermans, medewerker van het Centrum voor Postacademisch Juridisch Onderwijs, vindt zo’n overstap een no-brainer die past binnen de ambities van de Radboud Universiteit.

Vorige week is de campagne Plant-Based Universities in Nederland van start gegaan. Studenten aan verschillende universiteiten, waaronder de Radboud Universiteit, roepen hun instellingen op om de switch te maken naar plantaardige catering. Al meer dan 200 Nederlandse academici hebben de open brief ondertekend. Voor studenten en medewerkers in Nijmegen is er een petitie.

Pieter Offermans. Foto: RU

Volgens Plant-Based Universities kan iedereen straks nog z’n zelfgesmeerde boterham salami meenemen naar de campus. De campagne richt zich namelijk niet op gedragsverandering bij de individuele medewerker en student, maar op het inkoopbeleid van de universiteit. Die zou niet langer moeten investeren in de uiterst vervuilende producten vlees en zuivel.

Ik heb jarenlang bergen aan kaas en schnitzels verorberd, ook op de campus. Daarom kan ik me best voorstellen dat de oproep van Plant-Based Universities even slikken is. Maar dat neemt niet weg dat er iets valt te zeggen voor een overstap naar plantaardige catering. Sterker nog, als je kijkt naar de ambities van de Radboud Universiteit is het een logische keuze. Hieronder zal ik uitleggen waarom.

Duurzaamheid

Duurzaamheid heeft volgens de Radboud Universiteit “een prominente plek in onderwijs, onderzoek en bedrijfsvoering”. In dit opzicht is de keuze voor plantaardige catering een no-brainer. Vlees en zuivel zijn een van de hoofdaanstichters van milieuproblemen zoals ontbossing, bodemerosie, watervervuiling, het verlies van biodiversiteit en klimaatverandering.

Ik heb ooit berekend wat een bedrijfslunch met veertig broodjes kaas aan extra broeikasgassen uitstoot in vergelijking met een plantaardige lunch. Wat blijkt? Met dezelfde hoeveelheid uitstoot kun je ook een handdroger dertien uur laten loeien. Of een lamp vier maanden lang laten branden. Geen wonder dat een groeiend aantal studies en rapporten de voordelen van plantaardige voeding voor de planeet onderstreept.

Gezondheid

De universiteit wil bijdragen aan “een gezonde, vrije wereld met gelijke kansen voor iedereen”. Ook bij dit doel past een plantaardige catering. Want hoewel vlees en zuivel gezonde voedingsstoffen bevatten, hebben ze ook schadelijke kanten. Zeker in de hoeveelheden waarin we ze nu consumeren.

‘Een paar keer per week plantaardig eten in het universiteitsrestaurant kan bijdragen aan een gezonde levensstijl’

Zo wordt het eten van bewerkt rood vlees gekoppeld aan een verhoogd risico op kanker, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Dit kost de belastingbetaler een dikke 1 miljard euro aan extra ziektekosten. De Gezondheidsraad concludeerde onlangs nog dat het eten van meer granen, fruit, groente, noten en peulvruchten niet alleen beter is voor het milieu, maar ook de kans op ziektes aanzienlijk verlaagt. Een paar keer per week plantaardig eten in het universiteitsrestaurant kan dus bijdragen aan een gezonde levensstijl.

Dierenrechten

Het duurzaamheidsmanifest van de Radboud Universiteit besteedt nadrukkelijk aandacht aan dierenrechten. In de zeventiende eeuw stelde de filosoof en wiskundige René Descartes dat dieren niet meer dan machines zijn, zonder het vermogen om te denken of te voelen. Nog steeds beweren sommige mensen dat we ze gerust kunnen eten, omdat ze nauwelijks pijn en stress zouden ervaren.

Toch is de wetenschap sinds de tijd van Descartes tot heel andere inzichten gekomen. Dieren ervaren wel degelijk pijn en stress, en ze zijn een stuk slimmer dan we denken. Zo hebben kippen een basaal begrip van getallen en het vermogen om gezichten te onthouden. Je kunt je daarom afvragen of ons kortstondige smaakplezier opweegt tegen dieren opsluiten, hun staarten en hoorns afbranden, hun jongen wegnemen en hen doden. Met de keuze voor plantaardige catering kiest de Radboud Universiteit voor de meest compassievolle catering.

Maak het makkelijk

Alles wijst dus in de richting van plantaardige catering. Toch heeft de Radboud Universiteit geen concrete plannen om op korte termijn de overstap te maken. Gehaktballen en rosbief winnen het vooralsnog van wetenschappelijke inzichten en idealen. Zeker, er zijn stappen gezet. Het plantaardige aanbod is in de afgelopen jaren uitgebreid en op diverse plekken staan nu koffieautomaten met havermelk. De plantaardige Refterburger is zelfs iets goedkoper dan de vleesvariant. Maar in de restaurants liggen nog altijd meer broodjes vlees en kaas dan broodjes hummus en smoked tofu. Wil je bij een bedrijfslunch de plantaardige optie? Dan zul je dat eerst aan de cateraar moeten doorgeven. Wie de meest duurzame, gezonde en diervriendelijke optie wil, moet dus extra moeite doen.

‘De Radboud Universiteit kan beginnen met het verschuiven van de norm van dierlijk naar plantaardig’

Dat kan anders. Een volledig plantaardige catering zou de meest logische stap zijn, maar voor een soepele overgang zijn ook ambitieuze tussenstappen denkbaar. De Radboud Universiteit kan bijvoorbeeld beginnen met het verschuiven van de norm van dierlijk naar plantaardig. In dit scenario heb je een ruime keuze aan lekkere en gezonde plantaardige broodjes en gerechten, terwijl er een klein aanbod vlees en zuivel beschikbaar blijft. De plantaardige optie is vanzelfsprekend de goedkoopste. (Een haalbare kaart, want ook in de Nederlandse supermarkten kosten plantaardige producten inmiddels minder dan de dierlijke.) Bedrijfslunches worden standaard plantaardig en wie iets anders wil, kan dat van tevoren doorgeven. Zo wordt het voor studenten en medewerkers makkelijk om voor duurzaam, gezond en diervriendelijk te kiezen.

Even wennen

De campagne van Plant-Based Universities stelt de Radboud Universiteit voor een belangrijke keuze: neem je de wetenschap en je streven naar een betere wereld serieus of niet? Zo ja, zet dan serieuze stappen in de richting van plantaardige catering. De Radboud Universiteit zal daar niet alleen in staan: steeds meer universiteiten, overheden en bedrijven omarmen soortgelijke initiatieven. Want het klimaat, onze gezondheid en de dieren kunnen niet langer wachten. En ja, die overstap zal even wennen zijn. Maar zolang het eten lekker, gezond en betaalbaar is, zullen we na een tijdje niet meer anders willen.

Leuk dat je Vox leest! Wil je op de hoogte blijven van al het universiteitsnieuws?

Bedankt voor het toevoegen van de vox-app!

12 reacties

  1. Vegetarische student schreef op 12 februari 2024 om 12:14

    Toen de leeftijdsgrens voor alcohol en tabak van 16 naar 18 ging, ergerde ik me aan de keuze omdat ik het betuttelend vond en iets leuks/lekkers van me weghaalde. Diep vanbinnen wist ik eigenlijk wel dat het de juiste keuze was. Nu, bijna tien jaar later, weten we niet beter en kijken we allemaal terug op een verstandige beslissing. (En thuis kon ik echt ook wel een biertje drinken met 17 jaar.)

    Wat ik als normale-cappuccino-drinkende kaas-eter maar wil zeggen is: doe maar plantaardig, ook al is het gevoelsmatig irritant en betuttelend en gedoe. Over tien jaar kijken we waarschijnlijk terug en vragen we ons af waarom we niet eerder overgestapt zijn op plantaardige catering.

    • Pieter Offermans schreef op 12 februari 2024 om 17:31

  2. Johannes van der Vaart schreef op 12 februari 2024 om 16:03

    Radboud zou er beter aan doen om mee te werken aan duurzame producten. Dus ook duurzaam vlees en vis.
    Dat roken niet mag op de campus, a la. Dat is slecht voor de gezondheid, in welke mate dan ook, en bovendien is het een verslaving. Maar nu pak je iemand op preferentie. Indien juist gekocht hoeft het niet slecht voor het milieu te zijn en draag je ook bij aan de ontwikkeling van verduurzaming.

    • Pieter Offermans schreef op 12 februari 2024 om 17:40

      Bedankt voor je reactie. Ik vrees dat je de ‘duurzaamheid’ van ‘duurzaam vlees’ overschat. Dierlijke producten stoten gemiddeld 10 tot 50 keer meer broeikasgassen uit dan plantaardige producten, om maar iets te noemen (https://ourworldindata.org/food-choice-vs-eating-local). Als je cijfers kunt laten zien dat een gemiddelde catering met ‘duurzaam vlees’ evenveel impact heeft op het milieu als een gemiddelde plantaardige catering, dan houd ik me graag aanbevolen.

      Overigens doet ‘duurzaam vlees’ weinig voor gezondheid en dierenrechten.

  3. Christien Absil schreef op 13 februari 2024 om 00:29

    Waarom lees ik niks over vis? Als het gaat om het klimaat en onze gezondheid zijn schelpdieren of soorten als haring, sardine en horsmakreel een heel gezond en duurzaam alternatief.

    • Pieter Offermans schreef op 13 februari 2024 om 12:07

      Dank voor je reactie. Ook hier geldt: als je kunt aantonen dat vis uit de oceaan dan wel uit de kweekvisserij minstens zo duurzaam en diervriendelijk is als plantaardig, dan houd ik mij graag aanbevolen.

      Ik neem graag aan dat vis gezond kan zijn (al zijn er soorten die veel zware metalen bevatten), maar de visserij is een serieuze aandrijver van het verlies van biodiversiteit, plastic soep (https://www.nature.com/articles/d41586-022-02788-4), en met het dierenwelzijn in de kweekvisserij is het zeer droevig gesteld. Dus als je als maatschappelijk betrokken universiteit kunt kiezen tussen catering met vis of plantaardige catering, dan lijkt het mij evident om voor plantaardig te kiezen.

  4. Filosofie schreef op 15 februari 2024 om 11:53

    Of we smeren gewoon zelf onze boterhammen in plaats van die dure kleffe broodjes met neppe kaas of vieze natte plakjes ham en verschrompelde tomaat

    Is ook enorm duur die catering van de universiteit

    • Barbara schreef op 15 februari 2024 om 14:59

      Vegetarisch is niet plant-based; kaas en andere zuivelproducten zijn vaak net zo schadelijk voor dierenwelzijn, gezondheid en milieu als vlees.

    • Pieter schreef op 15 februari 2024 om 16:41

      Dus wie geen veganist is deugt niet, Barbara? Is dat nu die beroemde inclusie waar de universiteiten al heel lang een hele grote mond over hebben?

    • Barbara schreef op 16 februari 2024 om 09:26

      Hoe kom jij daar nou op Pieter? Ik snap niet goed waarom jij begint over wel of niet deugen, ik heb het daar in ieder geval niet over. Wat ik zei kun je zo’n beetje in elk wetenschappelijk artikel over dit onderwerp in de afgelopen jaren nalezen en is neutrale informatie. Het heeft niks met een moreel oordeel te maken.. Er is dan ook niemand die je wil buitensluiten alleen omdat je geen vlees of kaas meer krijgt op RU-terrein.

      Ik ben trouwens zelfs geen veganist en ook geen vegetariër, mocht jij dat hebben gedacht 😉

  5. Marjan Smeulders schreef op 15 februari 2024 om 16:33

    heel goed initiatief dit! Steun het van harte. De universiteit heeft een voorbeeldfunctie en als wij hier al niet in actie komen naar aanleiding van de wetenschappelijke conclusies over de klimaat- en ecologische crisis, hoe kunnen we dan verwachten dat de rest van de samenleving de wetenschap wel serieus neemt….
    Kom op Radboud: neem onze collegas in de ecologie-, biodiversiteit- en klimaatwetenschap serieus en handel daarnaar!

Geef een reactie

Vox Magazine

Het onafhankelijke magazine van de Radboud Universiteit

lees de laatste Vox online!

Vox Update

Een directe, dagelijkse of wekelijkse update met onze artikelen in je mailbox!

Wekelijks
Nederlands
Verzonden!