Praten over rampen kan in de beslotenheid van een collegezaal, maar natuurlijk ook live in het theater met filmbeelden en muziek erbij. Neerlandicus en filosoof Lotte Jensen staat deze week eenmalig op het podium in De Vereeniging. ‘Deze presentatiewijze roept bij het publiek meer gevoelens op.’

Wat hoort er in een noodpakket te zitten? Een zaklamp, een radio, drinkwater… Dat zijn de verplichte ingrediënten volgens de overheid. Maar neerlandicus en filosoof Lotte Jensen lijkt het een goed idee ook je buren toe te voegen. Want goede sociale contacten kunnen je wel eens helpen die eerste spannende dagen door te komen. Of wat te denken van je favoriete muziek?

‘Mentale weerbaarheid zit niet in het noodpakket dat de overheid heeft samengesteld’, zegt ze. ‘Terwijl je dat in geval van een ramp hard nodig hebt.’

Live muziek

Jensen verdiept zich al langer in rampen en met name in de saamhorigheid waar die – ook in de Nederlandse geschiedenis – toe kan leiden. Dinsdagavond hoopt ze voor het eerst een theaterzaal te vullen met een publiek dat niet alleen uit studenten bestaat.

‘Het wordt een uitdaging om anderhalf uur lang onderhoudend te vertellen’, aldus de hoogleraar. Ook spannend is dat ze maar heel weinig tekst op haar slides mag laten zien, veel minder dan in een normaal hoorcollege. ‘Die slides zijn toch wel mijn houvast in het leven’, zegt ze lachend.

Wat het theatercollege boeiend moet houden, is de muziek die live wordt gespeeld. Muzikanten Jaco Benckhuijsen en Joost Lijbaart spelen bestaande stukken over de natuur die ze zelf schreven, maar maakten ook nieuwe nummers speciaal voor de voorstelling. Benckhuijsen is, naast musicus, schrijver en avonturier, percussionist Lijbaart tourde door meer dan negentig landen en speelde op grote jazzfestivals.

Jensen: ‘Het voordeel van deze presentatiewijze is dat het op een andere manier binnenkomt bij het publiek. Mijn college wordt onderbroken door muziek. En die muziek klinkt ook af en toe door terwijl ik iets vertel. Dat roept bij het publiek misschien ook meer gevoelens op. Er zullen tijdens die muziekstukjes beelden getoond worden van onder meer watersnoodrampen waardoor je eigenlijk als kijker niet alleen maar op je ratio wordt aangesproken. Het is meer een totaalbeleving.’

Van risicocultuur naar rampencultuur

Het idee voor deze theatrale manier van presenteren komt van Radboud Reflects en sluit goed aan bij de missie van het Adapt!-team waar Jensen deel van uitmaakt. Die club, onder leiding van historicus Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht), kreeg twee jaar geleden een Zwaartekrachtsubsidie om zich te buigen over de vraag hoe samenlevingen crises (denk aan de coronapandemie) kunnen voorkomen. Kartrekker De Graaf toert zelf ook door het land met een theatercollege.

‘Wij zullen ook in Nederland te maken krijgen met onverwachte dreigingen’

Een belangrijke boodschap die Jensen aan haar publiek wil overbrengen, is dat we in Nederland moeten omschakelen van een risicocultuur naar een rampencultuur. In een risicocultuur berekenen deskundigen hoe groot de kans op een overstroming is en of je in de buurt van het water nog nieuwe huizen kunt bouwen. Een rampencultuur draait om kwetsbaarheid: je wéét al dat rampen zich zullen voordoen.

‘Wij zullen ook in Nederland te maken krijgen met onverwachte dreigingen als extreme weersomstandigheden. Droogte, mogelijke drinkwatertekorten… En neem digitale aanvallen. Wat als een rioleringssysteem verstopt raakt of we onze waterkeringen niet meer kunnen bedienen? Misschien is het beter als we ons kwetsbaar voelen, de geschiedenis bewijst dat dit leidt tot solidariteit.’

Hoe Jensen zich voorbereidt op haar bijzondere performance in De Vereeniging? ‘Ik ga het toch gewoon benaderen alsof ik voor een groep leergierige studenten sta.’

Het theatercollege van Lotte Jensen is een samenwerking tussen Radboud Reflects, Concertgebouw De Vereeniging en Adapt! Datum: dinsdag 19 mei (20.15 uur). Kaartjes zijn te koop voor 14,50 euro, of 9,50 euro voor Radboudmedewerkers. Studenten mogen gratis naar binnen.