Columnist Adriaan Duiveman is verhuisd naar Zwolle, maar hij mist Nijmegen. Gelukkig lijkt Zwolle steeds meer op de Waalstad, inclusief een discussie over het herbouwen van een eeuwenoud pronkstuk in de skyline. Duiveman: ‘Ik heb hier een donjon-déjà-vu.’

Mijn vriendin en ik zijn verhuisd naar Zwolle. Onze Sallandse Heimat lonkte, evenals een eengezinswoning met tuin. Dat kan nog in Zwolle. De verhuizing volgde dus uit verstandige familiale en financiële overwegingen. Toch wreekt het kleine decennium dat ik in Nijmegen woonde zich regelmatig. Wanneer mijn forensentrein over de Waal rolt en de Stevenstoren me begroet, begin ik onwillekeurig Ronnie Ruysdael te neuriën. ‘London is leuk / New York is best fijn / Maar het liefste wil ik in Nijmegen zijn.’

Ik lijd dus aan heimwee. Er is echter schrale troost. Ik ontdek nu dat Zwolle best veel van Nijmegen wegheeft. Alleen dan een tikje schattiger.

In Zwolle zijn er een paar hippe koffiezaakjes en een groeiende arthousebioscoop, maar die zijn net niet zo hip en net niet zo Frans-realistisch als in Nijmegen. Er zijn zelfs krakers. Maar die categoriseren douchen niet als een daad van kapitalistisch conformisme. De luchtkwaliteit van de Zwolse binnenstad is dan ook uitstekend: geen binnenvaartbenzeen, geen Oranjesingelfijnstof en geen anarchistenmuskus.

‘Er zijn zelfs krakers. Maar die categoriseren douchen niet als een daad van kapitalistisch conformisme’

Zwolle kan zelfs te veel op Nijmegen gaan lijken. Zo willen Zwollenaren nu een historisch gebouw laten herrijzen. De toren van de Zwolse Michaëlskerk was de hoogste van Nederland, zelfs net iets hoger dan die van de Utrechtse Dom. Maar hoogmoed komt ten val. Hij werd maar liefst twee keer herbouwd. Nadat in 1682 de toren voor de derde keer door een blikseminslag tot een ruïne was gereduceerd, vonden de Zwollenaren het welletjes. De restanten van de toren werden afgebroken.

Nu wil een klein groepje Zwollenaren de toren, bijna drie eeuwen later, herbouwen. Of, nou ja, herbouwen… Kan het ook niet een hedendaagse interpretatie van de toren worden? Met een sappige cultuursubsidie organiseerden ze een ontwerpwedstrijd, een drietal ‘inspiratiedagen’ en een slotbijeenkomst met experts, waarvoor zelfs de rijksbouwmeester kwam opdraven.

De hele discussie levert mij vooral een donjon-déjà-vu op. U weet nog wel, de donjon: de geplande, 50-meter-hoge replica van een deel van het kasteel dat ooit op het Nijmeegse Valkhof stond. Ook in Nijmegen wilde een groepje burgers het in 1796 afgebroken bouwwerk weer aan de Waal doen herrijzen. Er waren voorstanders, er waren tegenstanders, en er stroomde meer inkt door opiniepagina’s van De Gelderlander dan water door de Waal. Toen volgde een referendum. Zestig procent van de Nijmegenaren stemde voor herbouw. Het leek er zelfs even op dat de Radboud Universiteit erin zou trekken. Maar toen kwam de offerte. Conclusie: in elk scenario was de donjon onbetaalbaar.

Tijdens de Zwolse expertavond over de toren ‘gunde’ de directeur van MarketingOost de stad meer lef. Want Zwolle verdiende een nieuwe eyecatcher aan de skyline. Vergelijkingen met de Euromast, de Sagrada Família en het Guggenheim in Bilbao vlogen over tafel. Een toren was een symbool van hoop, oordeelde een van de architecten. Maar ‘moet de toren echt een fysiek gebouw worden?’, vroeg de moderator. ‘Nou, dat we alleen al dit gesprek voeren is al zo waardevol’, antwoordde de architect. Dat wilde hij toch nog wel eens benadrukken. ‘Eigenlijk moeten we gewoon elk jaar een dag dit gesprek voeren,’ viel een visionair vakgenoot hem bij. ‘Mensen zijn op zoek naar dit soort nieuwe rituelen.’

Weinig burgers in de zaal leken echter behoefte te hebben aan een nieuwe toren, laat staan aan een jaarlijkse discussie erover. Al was er toch nog één Zwollenaar die er wel iets in zag. Want hoe zat het met die andere vijftiende-eeuwse toren van de basiliek twee straten verder? Ook wel bekend als De Peperbus? Om het setje compleet te maken, stelde deze Zwollenaar voor, moest er wel degelijk een nieuwe toren komen: het Zoutvaatje.

Ik zei het. Zwolle is net Nijmegen, maar dan een tikje schattiger.

Lees alle columns van Adriaan Duiveman