Brieven van onder andere een gepikeerde oud-rector en een bezorgde vader uit het archief van de Radboud Universiteit worden deze zondag voorgelezen tijdens het TOEN-festival. Met de voordrachten hoopt archivaris Marianne Waldekker emoties uit het verleden tot leven te brengen.

“Maar ik wil je wel verklaren, dat ik de dag verwensch waarop Henri vd Velden bij me gekomen is en me gevraagd heeft, of ik ook wilde werken voor een R.K. Universiteit te Nijmegen. Ik heb me daardoor onttrokken aan een gezellig, hoogstaand, waarderend milieu, en heb me mijn eigen levensgeluk, van mijn gezondheid afgezien, vergald.”

Was getekend Jos. Schrijnen, de eerste rector magnificus van de Radboud Universiteit, in een brief uit 1928.

De brief van rector magnificus Schrijnen is één van de in totaal zeven brieven die zondag worden voorgelezen in het programma Brieven uit de Archieven. De voordrachten zijn onderdeel van het Nijmeegs geschiedkundig festival TOEN. Onderwerpen variëren van studentenwelzijn tot conflicten bij verenigingen.

Universiteitsoprichter

De voordrachten worden gegeven door (voormalig) studenten en medewerkers van de universiteit. Zo staan onder andere oud-campusdichter Thijs Kersten, theatermaker Rik Luijmes en Tweede Kamerlid Lisa Westerveld op de planken in de Mariënburgkapel. De brief van Schrijnen wordt voorgelezen door universiteitswoordvoerder Martijn Gerritsen.

‘Hij doet wel uitspraken die vrij ver gaan voor een van de oprichters van deze universiteit’

Marianne Waldekker, archivaris van de Radboud Universiteit, begint te lachen als ze de brief voorleest. ‘Ik vind het ontzettend interessant hoe Schrijnen, die voor velen toch hét gezicht van de oprichting van de universiteit is, zulke sterke worden gebruikt. Hij zei zelfs erover te twijfelen of hij wel bij de universiteit wilde blijven werken.’

Gerritsen: ‘Schrijnen reageert op beledigingen aan zijn adres die in de notulen van de Senaatsvergaderingen uit die tijd stonden. Die waren niet mis. Er staan nogal wat spelfouten in, waardoor je kunt concluderen dat hij de brief heel snel geschreven heeft. Het moest er snel uit. Hij was behoorlijk boos denk ik.’ De universiteitswoordvoerder kijkt wat bedenkelijk naar het archiefstuk. ‘Hij doet wel uitspraken die vrij ver gaan voor een van de oprichters van deze universiteit.’

Het idee is afgekeken van het Britse Letters Live, vertelt Waldekker. ‘Dat is een jaarlijkse voordracht van archiefstukken in de prestigieuze Royal Albert Hall. Verschillende bekende Britten doen daar aan mee. Ik zag dat en dacht: “Dat wil ik ook, maar voor de Radboud Universiteit”.’

Tennis

‘Wij hebben alles bij elkaar z’n twee kilometer aan archiefmateriaal liggen. Dat zijn vooral beleidsstukken, administratie en notulen van vergaderingen. Die zijn interessant voor historici die grotere trends als de groei van de universiteit of emancipatie onderzoeken. Maar persoonlijke brieven vol emotie vind je minder terug, terwijl ik die juist zo interessant vind. Die vallen op tussen al die beleidsstukken.’

De archivaris geeft als voorbeeld een brief van een vader uit 1927 die erachter is gekomen dat zijn zoon de studie niet zo heel serieus neemt. De jongeman komt vaak laat thuis en er zijn te veel vrouwen die hem afleiden van de studie. Overdag ligt hij op de bank of speelt hij “tennis met studentinnen”.

Waldekker: ‘De brief eindigt met de zin “Het is jammer dat het vrouwelijk geslacht tot de Rooms Katholieke Universiteit is toegelaten”. Zo’n brief is echt onvoorstelbaar vandaag de dag.’