Dat private crediteuren (banken en pensioenfondsen) meebetalen aan het aflossen van de Griekse staatsschuld, zoals minister De Jager wil, is een goede zaak, vindt Eelke de Jong, hoogleraar Internationale economie aan de Radboud Universiteit. ‘Het is niet normaal dat de staat alles verzekert. De private investeerders moeten hun verantwoordelijkheid nemen en meer letten op de kwaliteit van zaken waarin ze investeren. Of in dit geval: het land waaraan ze geld hebben uitgeleend. Waarom zou een belastingbetaler wel moeten meebetalen aan de verliezen van vooral Franse en Duitse banken en niet een willekeurige fritesboer redden?‘

Volgens De Jong moet er nu niet meer geld vanuit de Europese Centrale Bank (ECB) naar Griekenland zonder dat tegelijkertijd de schuld naar beneden gaat. Een probleem is wel dat schuldvermindering kan leiden tot chaos; de ECB lijdt verliezen, Griekse banken gaan failliet, andere banken moeten extra kapitaal ophalen en iedereen vreest dat Ierland of Portugal het volgende probleemgeval wordt. ‘Daarom zal er nu een oplossing moeten komen die geloofwaardig is voor alle te verwachten problemen.’

Een mogelijkheid zou zijn de Griekse obligaties om te wisselen in e-bonds. Dit zijn obligaties uitgegeven en gegarandeerd door de andere eurolanden. Houders van Griekse obligaties (vooral Duitse, Franse en Griekse banken) kunnen die inleveren tegen een vooraf vastgesteld verlies van bijvoorbeeld dertig procent. De Jong: ‘Het zou mooi zijn als de financiële instellingen vrijwillig dit verlies nemen, al vrees ik dat dat niet zal gebeuren.’

De lijn van De Jager past in het Nederlands marktmodel waarin we foutenmakers in principe niet uitkopen, maar verwachten dat zij hun verantwoordelijkheden nemen. Uitvoering vergt wel een zeer zorgvuldig traject, ‘want anders leidt het toch tot verdere chaos op de Europese financiële markt’, waarschuwt De Jong.

Over Eelke de Jong
Prof. dr. Eelke de Jong is hoogleraar Internationale monetaire economie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij doet onderzoek naar verschillende aspecten van het internationale monetaire en financiële systeem, met als aandachtspunten: wisselkoersen, Europese Monetaire Unie, cultuur en economie. Deze maand verscheen onder zijn redactie de bundel: ‘Wat zegt de crisis over onze moraal’. Daarin schrijft De Jong dat economen herhaaldelijk hebben gewaarschuwd voor de wereldwijde onevenwichtigheden op de betalingsbalans en dat regeringsleiders, bankiers, toezichthouders én consumenten zich in de jaren voor de kredietcrisis kritischer hadden moeten opstellen.