Liefhebber Alex van der Hulst kiest om de week uit het cultuuraanbod in Nijmegen, en legt uit wat hot is en wat not. Deze keer: 'In Father Mother Sister Brother doet Jarmusch wat filmmakers en andere kunstenaars al decennia doen: de schijnwerper zetten op verstoorde familieverhoudingen.'

Hebben jullie je ouders al ter verantwoording geroepen? Als je in de knoop zit, is er plots volop aandacht voor de rol van de familie. Zo is er de campagne ‘Geef Je Shit Niet Door’ van kinderpsychiaters, die onlangs een groot interview in NRC hadden. De Groene schreef vorige maand hoe intergenerationeel trauma in je DNA gaat zitten. En dan hebben we het nog niet gehad over de vele familieopstellingen die je her en der kunt doen. Denk aan de openbaring dat je moeder altijd in je nek loopt te hijgen terwijl je vader ergens in een hoekje afwezig staat te zijn.

Dat je over familieleed prima grapjes kunt maken, laat Jim Jarmusch zien in de film Father Mother Sister Brother. Jarmusch neemt al veertig jaar een bijzonder plekje in binnen de filmwereld. Zoals je bij bepaalde kleuren en de aanwezigheid van Owen Wilson en Bill Murray gelijk weet dat je in een film van Wes Anderson bent beland, zo heeft Jim Jarmusch ook een eigen traditie geschapen. Er is muziek, mensen die praten, koffie en Tom Waits, soms Tilda Swinton, Bill Murray en tegenwoordig is Adam Driver een vaste verschijning.

In Father Mother Sister Brother doet Jarmusch wat filmmakers en andere kunstenaars al decennia doen: de schijnwerper zetten op verstoorde familieverhoudingen. Zonder daarbij een stichtelijke boodschap uit te venten: de moraal blijft op de achtergrond en de verhalen worden niet netjes afgerond met een strikje eromheen. De drie episodes van de film schetsen drie families die op een of andere manier verder uit elkaar gevallen zijn, het blijft daarbij onduidelijk of ze ooit een geheel zijn geweest.

Father Mother Sister Brother is een anthologiefilm waarin de verhalen worden verteld van een vader, een moeder en een broer-zus. Het openingsdeel met vader Tom Waits en kinderen Adam Driver en Mayim Bialik is het meest vage. De drie personages draaien wat ongemakkelijk om elkaar heen zonder ergens te komen. De grapjes zijn net flauw genoeg om de kijkervaring een vervelend krasje te geven. Charlotte Rampling, Cate Blanchett en Vicky Krieps zorgen met hun acteerwerk voor vonken in het tweede deel, gesitueerd in Dublin. De moeder ziet haar twee dochters eens per jaar tijdens een zeer ongemakkelijke high-tea. Het is een deel van veel stilte, dochters die tekortschieten voor een moeder die het zelf ook niet weet en problematiek van de hogere klasse.

Daarbij vergeleken is het acteerwerk van Indya Moore en Luka Sabbat in het derde deel wat stroef. Maar juist deze afsluiter in Parijs zorgt voor de verdieping. Waar de Millennials en Gen X in de eerste twee delen vastzitten in hun onvermogen te communiceren met hun ouders en de rest van de wereld, doet Gen Z het beter. De tweeling bezoekt nog een keer hun oude woning in Parijs na het overlijden van hun ouders. Ze hebben zo hun worstelingen, die aan het licht komen doordat zij er wel volop over praten. Het tempo wordt gedrukt door lange shots van Parijs, een stad die ze in een oldtimer doorkruisen.

Voor snelheid moet je niet zijn bij Jarmusch

Voor snelheid moet je niet zijn bij Jarmusch. Het is een filmmaker die de kijker laat onthaasten. Dat is precies wat een deel van de kijkers zal ergeren. Maar als je het met mate tot je neemt dan is het een welkome afwisseling van de behaagzieke regisseurs die het grootst mogelijke publiek proberen te bereiken.

Het besef dat hij een select publiek heeft, zorgt dat Jarmusch de vrijheid krijgt om vooral artistieke keuzes te maken. En vooruit, dat hij wat flauwe grappen herhaalt. Ook al is Father Mother Sister Brother geen film die erin hakt en een verpletterende indruk achterlaat, de waarde ervan is groot. Als een oude vriendschap die je bevestigt met een avondje in de kroeg. Als je genoeg te klagen hebt over je familie, zijn dat soort ontmoetingen bouwsteentjes voor een geluksgevoel.

Father Mother Sister Brother is vanaf nu in LUX te zien.