Lezing over plantaardige universiteit: ‘We leven op de kosten van mensen uit het Globale Zuiden en onze eigen kinderen’
-
Veganistisch broodje Nimma. Beeld Radboud Universiteit
Het eten van dierlijke producten is een grote veroorzaker van milieuschade, vertelt hoogleraar Esther Papies. Zij is expert op gedragsverandering rondom gezondheid en klimaat en een van de sprekers tijdens de lunchlezing ‘Op weg naar een plantaardig Radboud’ van aanstaande vrijdag.
‘Er is veel animo om de campus verder te verduurzamen. Veel gaat al goed bij de Radboud Universiteit, maar bij de catering kan er nog een inhaalslag gemaakt worden’, zegt hoogleraar Ester Papies, expert op het gebied van gedragsverandering rondom gezondheid en klimaatverandering.
Volgens haar is de Radboud Universiteit goed op weg naar een EAT-Lancet Diet: een eetpatroon dat vooral bestaat uit plantaardig voedsel en slechts voor een klein gedeelte dierlijke producten bevat. Toch is er ook ruimte voor verbetering, zegt Papies. ‘Organisaties zoals de Vegan Student Association en Scientists for Future vinden dat de universiteit ambitieuzer moet zijn en dat het voedsel op de campus volledig plantaardig moet worden.’
De reden: klimaatverandering. ‘We zijn onderweg naar een onleefbare aarde’, aldus de hoogleraar. ‘En het voedselsysteem en het eetpatroon in welvarende landen zoals Nederland zijn hier een groot onderdeel van.’
Broeikasgassen
Maar liefst één derde van de broeikasgassen wordt veroorzaakt door het voedselsysteem. Het allergrootste deel daarvan komt van dierlijke producten. Daarnaast is voedselproductie de grootste veroorzaker van milieuschade, zegt Papies. Als voorbeeld geeft ze het verlies van biodiversiteit.
Lunchlezing
Morgen vindt er een lezing plaats met als titel ‘Op weg naar een plantaardig Radboud’. Sprekers zijn, naast Papies, filosoof Marc Davidson en hoogleraar milieukunde Ingrid Visseren-Hamakers. De lezing gaat over “het belang van een plantaardige universiteit, en hoe we dat gaan bereiken”. De aanvang is om 12.30 uur, locatie is het Elinor Ostromgebouw, kamer N01.610.
‘Mensen zeggen vaak dat natuur mooi is, maar dat we ook moeten eten. We vergeten alleen dat wij de natuur ook nodig hebben om te overleven’, zegt ze. Zeventig procent van alle uitstoot gerelateerd aan eten wordt veroorzaakt door rijke, westerse landen in het Globale Noorden, vertelt Papies. ‘Het is de grootste veroorzaker van milieuschade. Dat terwijl wij nu het minste last hebben van klimaatverandering. We leven op de kosten van mensen uit het Globale Zuiden en onze eigen kinderen.’
Wat moet de Radboud Universiteit doen om een volledig veganistisch voedselaanbod te krijgen? Volgens Papies moet er met drie dingen rekening gehouden worden: smaak, betaalbaarheid en voldoende opties. Veganistische eten moet echt lekker zijn én het moet aanlokkelijk omschreven worden op de menukaart, zegt ze. ‘Ook de prijs is bepalend. Uit onderzoek blijkt dat mensen vaak pas kiezen voor de veganistische variant van een maaltijd als deze veel goedkoper is dan de vleesoptie. En tot slot moeten er genoeg opties zijn om uit te kiezen.’
Keuzevrijheid
Een veelgehoord argument tegen een veganistische campus is dat het inperking van de keuzevrijheid van studenten en medewerkers zou zijn. Volgens Papies is er een psychologische verklaring voor de weerstand die sommige mensen voelen: ‘Mensen reageren fel als ze het gevoel krijgen dat hun autonomie wordt ingeperkt. Als mensen zich bedreigd voelen in hun vrijheid, gaan ze hun vrijheid ‘herstellen’ door het tegenovergestelde te doen van wat beleidsmaker graag zouden zien (in dit geval dus juist méér vlees eten, in plaats van overstappen op een veganistisch dieet, red.).’
‘Belangrijk is dus dat die situatie voorkomen wordt. Mensen die tóch vlees willen eten kunnen natuurlijk altijd iets van thuis meenemen. Maar als er nou superlekkere vegan broodjes liggen, dan is thuis een broodje met ham smeren toch minder aantrekkelijk. Vaak ervaren mensen weerstand voordat er nieuw beleid wordt ingevoerd. Maar uit onderzoek blijkt juist dat na het invoeren ervan die gevoelde weerstand vaak meevalt.’
Trots
Volgens Papies is het belangrijk voor de transitie naar een vegan campus dat de communicatie over de gezelligheid, de duurzaamheid en de gezondheidsvoordelen van plantaardig eten positief is. ‘Het succes is bovendien afhankelijk van de medewerkers die het eten verkopen: als ze er zelf niet enthousiast over zijn, verkoopt het ook niet.’
Ze hoopt dat dit een stimulans is voor de cateraars die voedsel leveren aan de universiteiten en voor andere universiteiten om voor plantaardig voedsel te kiezen. ‘Ik zou graag zien dat de Radboud Universiteit hierin een rolmodelfunctie gaat vervullen. Hopelijk kijken we in de toekomst terug op deze tijd en kunnen we zeggen trots te zijn op dat we dit mogelijk hebben gemaakt.’
Beleid rondom vegan voedsel
Wat is het huidige beleid bij de Radboud Universiteit over plantaardig eten? Vox vroeg het aan Rens Janssen van Food & Beverage.
“Binnen de Radboud Universiteit sturen we op een verdere verduurzaming van ons aanbod eten en drinken, waarbij we ons baseren op wetenschappelijk onderzoek, in het bijzonder de EAT-Lancet richtlijnen. Ons doel is om hier in 2030 aan te voldoen. Dit komt neer op een overwegend plantaardig voedingsaanbod, waarbij circa 85 procent van onze totale voedselinkoop plantaardig is. Daarmee dragen we bij aan de gezondheid van mens én planeet.”
“Tegelijkertijd kiezen we er bewust voor om geen volledig plantaardige campus na te streven. We vinden het belangrijk om ruimte te bieden aan verschillende voorkeuren en behoeften van studenten en medewerkers. Die keuzevrijheid hoort wat ons betreft ook bij een inclusieve en gastvrije campus.”
“Op dit moment bestaat een groot deel al uit vegetarische en plantaardige producten en breiden we dit verder uit, onder andere door ons aanbod, inkoop en presentatie hierop in te richten.’’
Ingrid schreef op 26 maart 2026 om 21:05
Mooi om te zien dat de RU zoveel doet op het gebied van plantaardig voedselaanbod! Maar de frame dat het wel aanbieden van vlees iets met keuzevrijheid, inclusiviteit of gastvrijheid te maken heeft is dan toch best absurd: De meeste mensen die vlees eten kunnen zonder problemen plantaardige gerechten eten en het is makkelijk mogelijk om daarin ook genoeg lekkere keuzes aan te bieden. Met carnivoren op de campus zou het net zo moeten zijn als met rokers: ze zijn welkom op de RU en horen erbij, alleen roken (of hun broodje ham kopen) moeten ze elders doen.
Pieter schreef op 27 maart 2026 om 09:56
“De meeste mensen die vlees eten kunnen zonder problemen plantaardige gerechten eten”
Ik vind het nogal brutaal om voor andere mensen te willen bepalen wat ze eten. Dat past niet in de vrije wereld waarin we leven.
Ber schreef op 27 maart 2026 om 10:16
Er wordt regelmatig gezegd dat wetenschappelijk onderzoek dat heeft aangetoond. Kleine moeite en wetenschappelijk om dat onderzoek even te melden. Uit wetenschappelijk onderzoek 🙂 blijkt ook dat vegetariërs toch essentiële voedingsstoffen te kort komen oa calcium opname.
Christian schreef op 28 maart 2026 om 10:46
Haha maat, geef dan ook zelf de bronvermelding voor je claim
Niet gemakkelijk schreef op 27 maart 2026 om 11:32
Helemaal geen horeca aanbod meer op de Campus dat is een nog duurzamere optie. Studenten nemen sowieso al restjes e.d. mee van huis vanwege de hoge prijzen. Collega’s kunnen net zo goed zelf hun favoriete eten en drinken meenemen. Of vanuit huis werken, minder gebouwen nodig, meer groen, beter voor de biodiversiteit.
Eten is persoonlijk schreef op 27 maart 2026 om 12:10
“Mensen die tóch vlees willen eten kunnen natuurlijk altijd iets van thuis meenemen. Maar als er nou superlekkere vegan broodjes liggen,”
Dit geldt evengoed voor iedereen die plantaardig wil eten toch? Waarom zo halsstarrig. Biedt zoals nu, horeca voor ieder wat wils. Maak je eigen keuzes, past óók bij de RU en een prettige werkomgeving. Inclusie, respecteer andere overtuigingen en gewoonten. En accepteer dat dit voor jou soms anders is.
Ik heb geen enkel bezwaar tegen vegetarisch broodjes of een meerprijs voor een broodje zalm, carpaccio of kroket. Maar de veganistische bewerkte producten op basis van soja, margarine, geprakte tomaat of tofu hoef ik niet, al biedt men het gratis aan. En vindt iemand anders dat wel ‘superlekker’? Helemaal prima!
Het umc heeft een tijdje alleen vegetarisch aanbod aangeboden. De hoeveelheid scooters van bezorgdiensten rond de lunch was enorm pijnlijk om te zien. Want de beslissing streefde z’n doel compleet voorbij. Over duurzaam gesproken..
Sanne schreef op 29 maart 2026 om 21:38
Je hebt het stuk toch gelezen? Dan weet je ook de redenen. Plantaardig eten doe je niet voor jezelf maar om onze planeet leefbaar te houden. Niet omdat het superlekker is, maar om een probleem aan te pakken. Daarmee gaat je vergelijking mank.
Gelukkig kan je wel degelijk superlekker plantaardig eten. Er is heel veel keuze, het een zal je meer aanstaan dan het ander. Maar de grootste klagers hebben het vaak nog niet eens geproefd, merkwaardig genoeg.
Thomas schreef op 29 maart 2026 om 14:47
Goed initiatief. Ik mis wel een belangrijjk punt: de DIEREN. Niet-veganisten pakken alles van hen af: hun vrijheid, hun kinderen, hun leven. Wat vreselijk egocentrisch om vervolgens de slachtofferrol in te kruipen en te beginnen over keuzevrijheid, inclusie, en respect.
Pieter schreef op 30 maart 2026 om 15:19
Heb je zelf door dat je met deze reactie meer dan 99% van de Nederlanders beschuldigt van egocentrisme en slachtoffergedrag? Je moet maar durven.