Linkse partijen reageren verontwaardigd op het kabinetsbesluit om het beloofde renteplafond op studieleningen te schrappen. D66 is er ook niet blij mee, maar ziet geen andere mogelijkheid. 'Dit is waar we het mee moeten doen.'

In het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA spraken de partijen af dat er een plafond zou komen op de rente op studieleningen: studenten zouden nooit meer dan 2,5 procent rente betalen. Maar dat plan werd vorige week ineens geschrapt. Het bleek duurder dan verwacht.

Dat besluit viel slecht bij studentorganisaties. Het Interstedelijk Studenten Overleg reageerde teleurgesteld, de Landelijke Studentenvakbond is woest. En ook in de politiek klinkt nu kritiek.

Tijdens het debat over de OCW-begroting op dinsdag zijn vooral de linkse partijen kritisch. De overheid moet zich aan haar beloftes houden, vindt Kamerlid Fatihya Abdi van PRO: ‘Je kan niet beloftes doen en vervolgens zeggen: oepsie, het lukt niet.’

Ook Sandra Beckerman (SP) vindt het onacceptabel: ‘Het kabinet heeft studenten beloofd om het bedrag te maximeren op 2,5 procent’, stelt ze. ‘Nu dat voor het kabinet duurder wordt, zegt het: dat doen we niet meer, we leggen de rekening neer bij de studenten.’

Veranderd

Maar D66, dat zichzelf graag als ‘onderwijspartij’ profileert, steunt de keuze van zijn minister. Natuurlijk had ze het liever anders gezien, zegt Ilana Rooderkerk tijdens het debat: ‘Ik vind het heel vervelend voor studenten dat dit nu gebeurt.’

Maar de wereld is nu eenmaal veranderd, vervolgt de D66’er. ‘De minister heeft aangegeven dat de maatregel zoals die in het akkoord staat, niet is uit te voeren. Dat is wel waar we het mee moeten doen.’

In het coalitieplan was 40 miljoen euro gereserveerd voor het renteplafond. Maar dat plafond bleek vier keer zoveel te kosten. Bij nader inzien was het te duur, te risicovol en “onverstandig”, schreef onderwijsminister Rianne Letschert vorige week.

Politieke keuzes

PRO-Kamerlid Abdi begrijpt niet hoe de coalitie die kosten niet eerder had voorzien. ‘Het kan toch niet zijn dat de coalitie over één nacht ijs is gegaan?’ SP’er Beckerman vraagt zich af waarom studenten moeten opdraaien voor de stijgende rente: ‘Dat zijn politieke keuzes die we maken.’

De ChristenUnie snapt heus wel dat een renteplafond te duur kan worden, maar begrijpt niet waarom het voorstel dan überhaupt in het coalitieakkoord terechtkwam, ‘als de coalitiepartijen niet bereid zijn om extra geld toe te voegen’. Want ja, ‘de wereld verandert nu eenmaal’.

Beurs verhogen

Dat is achteraf allemaal makkelijk praten, vindt Rooderkerk. ‘Wat wij vooral van belang vinden, is dat het geld dat wij voor studenten hebben gereserveerd, 40 miljoen structureel, ook echt naar studenten gaat.’

Ze heeft alvast een idee: 30 miljoen euro kan gebruikt worden voor het gelijktrekken van de vergoeding van het les- en cursusgeld voor mbo’ers. De overige 10 miljoen euro kan worden toegevoegd aan de 110 miljoen euro die is uitgetrokken om de beurs voor uitwonenden te verhogen.

De coalitie beloofde eerder al om deze beurs met enkele tientjes te verhogen. Dat zou per 2027 gelden, maar een paar maanden geleden schreef minister Letschert dat dit toch is verschoven naar 2028.

Bezuinigingen

Diverse partijen maken zich daarnaast zorgen over de bezuinigingen die het onderwijs boven het hoofd hangen. Nu de bezuinigingen op de sociale zekerheid niet doorgaan, is het kabinet op zoek naar extra geld. Als dat niet gevonden wordt, moet het onderwijs daarvoor misschien de rekening betalen.

Marjolein Moorman (PRO): ‘Ik begrijp dat er achter de schermen wordt gezegd: nee, er is een deal, dus dat gaat echt niet gebeuren. Maar we zien het nog steeds in de boeken staan.’ Daar werd dinsdag verder niet over gediscussieerd. Donderdag wordt het begrotingsdebat vervolgd en komt de minister aan het woord.

Tekst: Naomi Bergshoeff (HOP)