Met een maximale rente van 2,5 procent op studieleningen zouden studenten niet meer voor grote verrassingen komen te staan. Maar het plan van de coalitie blijkt vier keer zo duur als verwacht. Daarom wil minister Letschert ervan af.

Tijdens de coalitieonderhandelingen spraken D66, VVD en CDA af dat studenten voortaan nooit méér dan 2,5 procent rente zouden betalen op hun lening bij DUO. Dit ‘renteplafond’ zou vanaf 2029 ‘maar’ 40 miljoen euro per jaar kosten, dachten ze toen.

Maar nu blijkt dat de maatregel vier keer zoveel zal gaan kosten: 160 miljoen euro. Donderdag stuurde Onderwijsminister Rianne Letschert een brief aan de Kamer met haar bedenkingen. Bij nader inzien is de rentemaatregel te duur, te risicovol en dus “onverstandig”.

Daarbij speelt mee dat de druk op haar begroting toeneemt. Onder meer doordat andere ministeries bezuinigingen terugdraaien of uitstellen. Eerder werd al bekend dat OCW een mogelijke korting van 1,2 miljard boven het hoofd hangt. Ook moet het ambtenarenapparaat van het ministerie fors kleiner.

Belofte aan studenten

Ervoor zorgen dat studenten makkelijker kunnen rondkomen was een belangrijke belofte van dit kabinet. Studentenorganisatie ISO is dan ook “teleurgesteld”, schrijft het in een persbericht. De Landelijke Studentenvakbond is “woest”: zonder plafond weten studenten nooit hoeveel ze uiteindelijk moeten terugbetalen.

Maar de risico’s van een renteplafond zijn groot. Het geld dat de overheid aan studenten uitleent, moet het zelf ook lenen op de kapitaalmarkt. Als de rente daar hoger is dan het plafond, kost het dus geld.

Zo rekende de coalitie op een renteplafond van 2,5 procent en een staatsrente van 2,7. Dat zou dan zo’n 40 miljoen kosten. Maar nu lijkt de rente al te stijgen naar 3,3 procent, schrijft Letschert, en dan kost het vier keer zoveel.

Risico

En de rentes zijn ook wel eens hoger geweest. In 2008 was het 4,1 en in 1992 iets meer dan 11 procent. Dergelijke rentes zouden de schatkist nu zo’n 320 miljoen tot 1.700 miljoen euro kosten. Daar komt bij dat een maximumrente studenten uitnodigt om meer gaan lenen. Als de DUO-rente veel lager is dan de rente op spaarleningen, kun je met je lening zelfs een leuk zakcentje verdienen.

Toch is de teleurstelling van studenten wel te begrijpen. De coalitie beloofde ook al per 2027 de basisbeurs met enkele tientjes verhogen. Dat is verschoven naar 2028, schreef minister Letschert een paar maanden geleden aan de Tweede Kamer.

Het schrappen van de rentemaatregel zal ongetwijfeld tot kritische vragen leiden in de politiek. Volgende week praat de Kamer over de onderwijsbegroting. Dit soort beloftes terugtrekken valt zelden goed. Daar lijkt Letschert rekening mee te houden. Ze schrijft dat ze met de gereserveerde 40 miljoen euro “helaas” geen nuttig renteplafond kan instellen. Maar ze heeft nu wel 40 miljoen euro op de plank liggen. Misschien kan de Kamer er nog iets voor bedenken?, vraagt de minister in haar brief.

Tekst: Olmo Linthorst (HOP).