‘Met pijn in het hart’ operaties bij patiënten afgezegd: specialisten voeren actie omdat ze ‘wakker willen beslissen’
-
Vlnr: Traumachirurg Joost Peters, kinderarts Katerina Steiner, orthopedisch chirurg Marinus de Kleuver en interventiecardioloog Marleen van Wely. Foto: Bert Beelen
'Een arts die met een paar borrels op beslissingen neemt over een patiënt? 'Daar is het mee te vergelijken', zegt interventiecardioloog Marleen van Wely van het Radboudumc over hoe het eraan toegaat in academische ziekenhuizen. De medisch specialisten gaan donderdag staken om juist dát te voorkomen.
‘Zou je in een vliegtuig stappen als de piloot de hele nacht niet heeft geslapen?’ Interventiecardioloog Marleen van Wely heeft iets gedaan wat zeer tegen haar gevoel ingaat: patiënten afzeggen. Net als het merendeel van haar collega’s in het Nijmeegse Radboudumc: het is een actie die nog nooit is vertoond.
Het draait allemaal om de nieuwe cao voor medisch specialisten. Zeven jaar lang hebben ze geen correctie voor de inflatie gehad, vertellen ze. ‘We zijn er 10 procent in koopkracht op achteruit gegaan.’
‘Als je te weinig geslapen hebt, wordt je beoordelingsvermogen gewoon minder goed’
Maar dat accepteerden ze omdat er steeds de belofte werd gedaan dat de arbeidsomstandigheden zouden verbeteren. ‘Ik heb een contract voor 40 uur’, legt traumachirurg Joost Peters uit. Maar hij werkt er 48. ‘De eerste acht uur extra zijn onderdeel van dit type werk. Gevolg is dat er wordt ingeroosterd op meer dan je contractuele uren.’
Met weekend- en nachtdiensten erbij draaien veel specialisten werkweken van 55 uur. ‘Maar na zo’n nachtdienst is het niet zo dat je de dag erna gewoon even vrij bent’, vertelt Van Wely. ‘En als je te weinig geslapen hebt, wordt je beoordelingsvermogen gewoon minder goed. Het komt overeen met een paar borrels. En dat wil je niet. De mensen die bij ons op tafel liggen, moet je behandelen alsof het je broer is of je moeder. Je wilt het allerbeste voor ze.’
En eigenlijk kunnen ze dat in de huidige omstandigheden niet bieden. ‘Er moet oog voor komen dat doorwerken na een nachtdienst niet veilig is.’
Ze hadden gehoopt dat de nieuwe cao dat probleem zou tackelen. Ze krijgen er wel geld bij, maar moeten eerder meer dan minder uren maken, als de ziekenhuisdirecties hun zin krijgen.
‘We realiseren ons dat we goed verdienen’, zegt orthopedisch chirurg Marinus de Kleuver. ‘En dat daar ook bijhoort dat als je de hele dag hebt staan opereren, je ’s avonds nog zelf contact zoekt met de patiënt of de familie omdat jij die operatie hebt uitgevoerd. Maar het is fysiek en mentaal zwaar werk. Ik ben zelf boven de 60 en ben bang dat de nieuwe generatie er niet meer voor kiest om specialist te worden in een ziekenhuis als het onze. Omdat de cao niet is meegegaan in de tijd.’
Gelijke behandeling
Voor veel medisch personeel zijn er in de loop der jaren regelingen gekomen waardoor ze duurzamer inzetbaar werden. Kortere werkweken, meer mogelijkheden voor verlof en korter werken. ‘Maar de specialisten zijn daarvan uitgezonderd’, vertelt kinderarts Katerina Steiner. ‘Wat wij vragen is een gelijke behandeling.’
Volgens de UMCNL, de partij waar de vakbonden een cao-akkoord mee moeten sluiten, ligt er een prima voorstel. Debrancheorganisatie en koepelvereniging van de zeven Nederlandse universitair medische centra is wel bereid er opnieuw het gesprek over aan te gaan.
Maar voor de specialisten is dat niet genoeg. ‘Het moet eerst concreet gemaakt worden’, vindt chirurg Peters. Dus wordt er deze donderdag in het Radboudumc een zondagsdienst gedraaid en zijn de meeste reguliere consulten afgezegd. Volgende week gebeurt hetzelfde in het academisch ziekenhuis van Maastricht.
Vaker ziek
‘Het is echt heel vervelend voor patiënten’, weet ook De Kleuver. ‘Maar er moet iets gebeuren. Veel specialisten halen hun pensioen niet, allerlei aandoeningen komen bij specialisten ook veel meer voor dan bij andere mensen, we zien steeds vaker specialisten met een burn-out. Het is gewoon niet meer houdbaar. We moeten er voor zorgen dat ook toekomstige artsen ons vak willen blijven uitoefenen om voor de toekomstige patiënt te zorgen.’
Gevolgen voor patiënten: afspraken afgezegd
Hoeveel afspraken er precies niet doorgaan, is onduidelijk. Maar de actie van de specialisten treft veel patiënten: het ziekenhuis bedient 170.000 patiënten per jaar.
Niet alle afspraken voor deze donderdag zijn afgezegd: wie voor woensdagmiddag geen bericht heeft gekregen, kan er volgens het ziekenhuis van uitgaan dat de afspraak gewoon doorgaat. Als een afspraak wordt afgezegd, wordt een nieuwe ingepland. Sommige afspraken worden omgezet naar een telefonische afspraak of videogesprek.
Spoedeisende zorg, acute opnames en essentiële behandelingen gaan wel gewoon door. Ook kunnen opgenomen patiënten gewoon bezocht worden.
Dit artikel van Eric Reijnen Rutten stond eerder in De Gelderlander.
