‘Oost-Duitsers hebben het gevoel te zijn achtergebleven’

07 nov 2019

Dertig jaar geleden viel de Berlijnse Muur. Zijn Oost- en West-Duitsland inmiddels één, of bestaat de Muur in de gedachten van de Duitsers nog steeds? Op die vraag geeft Maurits Meijers vanmiddag antwoord in een actualiteitencollege. Wij stelden de docent politicologie alvast drie vragen.

De extreemrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) is vooral populair in Oost-Duitsland. Is dat te verklaren door de eerdere scheiding tussen Oost en West?

‘Ik denk dat daar zeker een relatie tussen bestaat. Uit onderzoek is gebleken dat mensen die opgegroeid zijn onder een autoritair regime, op latere leeftijd minder positief staan tegenover een democratisch systeem. Het is daarom begrijpelijk dat veel mensen in Oost-Duitsland minder liberale waarden hebben. Ook werd er in Oost- en West-Duitsland anders omgegaan met de collectieve herinnering aan de Tweede Wereldoorlog. In West-Duitsland had je een proces van denazifizierung, waarin nazi’s uit belangrijke politieke en andere maatschappelijke posities werden geweerd en nationaalsocialistische invloeden uit de samenleving werden gehaald. Ondertussen werd in het Oosten gezegd dat de Tweede Wereldoorlog de schuld was van de kapitalisten. Illiberaal gedachtegoed was sterk aanwezig in Oost-Duitsland, waardoor liberale waarden zoals democratie en bijvoorbeeld rechten van minderheden na de val van de Muur minder makkelijk voet aan de grond kregen.’

Maurits Meijers. Foto: ru.nl

De politicoloog Francis Fukuyama zegt dat je de val van de Muur kunt zien als het ‘einde van de geschiedenis’, omdat het liberalisme hierna geen tegenstanders meer zou hebben. Ben je het daarmee eens?

‘Dat is nogal een eenzijdig en optimistisch beeld. Neonazisme is in Duitsland nog steeds een groot probleem. Verder is er nog sprake van een brain drain in Oost-Duitsland: veel hoogopgeleiden vertrekken naar grotere, vaak West-Duitse steden. Hoewel er veel geld gepompt wordt in de regio, blijft de Oost-Duitse economie achter. Ook daardoor leeft het verschil tussen Oost en West nog. Oost-Duitsers hebben het gevoel dat ze achtergebleven zijn. Er zijn dan ook nog mensen die nostalgisch zijn naar het communistische verleden.’

Is de val van de Muur dan wel iets positiefs geweest?

‘Dat ligt natuurlijk aan wie je het vraagt. Zelf denk ik dat de voormalige DDR nu objectief gezien meer vrijheden heeft dan in de tijd vóór de val van de Muur. Natuurlijk is dat goed nieuws, maar daarmee is een groot deel van de huidige structurele problemen nog niet opgelost.’

Het actualiteitencollege van Radboud Reflects is op 7 november van 12.30 tot 13.15 in het Collegezalencomplex. Naast Maurits Meijers gaat gespreksleider Frank van Caspel ook in gesprek met Yvonne Delhey, universitair docent Duitse letter- en cultuurkunde. Peter van der Heiden spreekt een column uit.

1 reactie

  1. Hub Nijssen schreef op 7 november 2019 om 18:58

    Helaas klopt het verhaal niet geheel: afgelopen jaar GINGEN flink meer mensen naar de ex-DDR deelstaten dan dat er vertrokken. Van brain drain is geen sprake meer. Dat gold alleen in de eerste 15 jaar. Steden als Leipzig en Jena zijn economische hotspots en hipper dan Berlijn.
    Toen ik nog in de DDR studeerde, gingen er ook al illegale rapporten rond (onder de tafel natuurlijk), waarin over neofascistische groepen in de DDR bericht werd. Officieel heeft de DDR-regering dat 100% ontkend: dat bestond alleen in het Westen.
    En over de denazificatie van het Westen: daar kan ook wel een voetnoot bij. Voor de meeste rechters en schooldocenten was dat een wassen neus. Er waren gewoon geen andere juristen en docenten te krijgen, dus werden ze vrij snel weer benoemd. Een der eerste ministers van justitie onder Adenauer was zelfs een bekende nazi.

Geef een reactie

Vox Magazine

Het onafhankelijke magazine van de Radboud Universiteit

lees de laatste Vox online!

Vox Update

Een dagelijkse of wekelijkse nieuwsbrief met onze artikelen in je mailbox!

Wekelijks
Nederlands
Verzonden!