Als je mensen met een andere religieuze achtergrond beter wilt begrijpen, dan moet je een dialoog met ze aangaan. Dat krijgen leerkrachten ook te horen in hun opleiding, maar tot nu toe was niet bekend hoe je leerlingen onderling op een vruchtbare manier leert praten over godsdienst. San van Eersel promoveert donderdag 12 mei aan de Radboud Universiteit op een onderzoek dat aanknopingspunten biedt.

‘Het klinkt simpeler dan het is’, weet Van Eersel, werkzaam bij het Instituut voor Katholiek Onderwijs (IKO). ‘Ik heb in mijn onderzoek vijftien categorieën van uitingen onderscheiden. Als je écht zinvol wilt communiceren over religieuze verschillen, zijn sommige uitingen bruikbaarder dan andere.’
Bijvoorbeeld: ‘Heel belangrijk is dat gesprekspartners zichzelf kunnen verwoorden, disclosure heet dat in het Engels: dat ze vertellen wat geloofszaken voor hen persoonlijk betekenen. Daartoe moet de leerkracht uitnodigen: niet om te vertellen wat er op Goede Vrijdag herdacht wordt, maar: ‘wat betekent de ramadan, of kerst, voor jou?”

Uitnodiging
Leerkrachten zijn gewend om vragen te stellen waar ze zelf het antwoord al op weten, om begrip te toetsen. Dat moet je in interreligieuze dialoog niet doen: dan gaat het om vragen en doorvragen. ‘Helemaal ideaal is dan dat je vraag een uitnodiging tot zelfonthulling inhoudt: ‘Klopt het dat jij dit zus of zo ziet?’

Geen feiten, maar interpretaties
Ook vragen leerkrachten vaak naar feiten; maar  in dialogische gesprekken over religie kunnen ze beter naar interpretaties vragen. Wat ze in dergelijke gesprekken ook moeten voorkomen, is het geven van adviezen of directieven. ‘Dus niet invullen voor je leerling: ‘O je bedoelt natuurlijk…’ en al helemaal niet ‘nee, dat klopt niet wat je nu zegt…’.

Tegen normale doen in
Al met al komt het er nogal eens op neer dat leerkrachten voor het voeren van een interreligieuze dialoog dingen moeten doen en laten die tegen hun normale praktijk in gaan. ‘Niet naar feiten vragen, niet corrigeren, een open gesprek voeren waarvan je niet weet waar het uitkomt… dat is best spannend en ja, echt minder simpel dan het lijkt.’ /Anja van Kessel