Dat de Amerikaanse popster Taylor Swift zich wil beschermen tegen de uitwassen van AI, zet columnist Lucienne van der Geld aan het denken. 'Als deepfake-technologie niet stopt bij de dood, waarom zou jij er dan niet over nadenken zolang je nog kunt?'

Taylor Swift heeft vorige week twee audiofragmenten en een podiumfoto van zichzelf ingediend bij het Amerikaanse merkenbureau. Niet om parfum te verkopen of een kledinglijn te lanceren, maar om zichzelf te beschermen tegen AI. Haar stem en haar gezicht moeten een geregistreerd handelsmerk worden. Zodat iedereen die met kunstmatige intelligentie een nep-Taylor maakt, haar merkrecht schendt.

Slim, toch? Experts voorspellen namelijk dat in 2027 zo’n 90 procent van alle online content digitaal gemanipuleerd is. Maar… gaat de juridische truc van Taylor Swift werken?

Een merk beschermt een specifiek teken dat producten of diensten onderscheidt van die van een ander. De swoosh van Nike. De openingstune van Netflix. De hap uit de appel van Apple. De rode zool van Louboutin-hakken. En straks: de stem van Taylor Swift?

Waarschijnlijk beschermt Swift alleen de geluidsfragmenten die ze deponeert. Taylor Swift is geen product; ze is een mens. En een mens bescherm je niet met een merkregistratie. Een deepfaker die haar stem kloont voor een nepinterview, gebruikt niet haar gedeponeerde audiofragment. Die gebruikt haar persona. En daartegen helpt een merkregistratie maar beperkt.

Hetzelfde probleem speelt in Nederland. Er bestaat al wat bescherming: seksuele deepfakes zijn strafbaar, en het portretrecht biedt enige civielrechtelijke houvast. Maar het is fragmentarisch. Het dekt lang niet alles, en na je dood biedt het nauwelijks bescherming. Vandaar dat er via een conceptwetsvoorstel een nieuw recht in de maak is: iedereen krijgt het exclusieve recht om toestemming te geven voor het maken, verspreiden en openbaar maken van een deepfake van zichzelf.

‘Als deepfake-technologie niet stopt bij de dood, waarom zou jij er dan niet over nadenken zolang je nog kunt?’

En na je dood? Deepfake-technologie stopt niet bij een overlijden. Denk aan hologramconcerten van overleden artiesten en AI-interviews met historische figuren. Dat bestaat allemaal al. Maar ook van gewone mensen worden deepfakes gemaakt. Het wetsvoorstel wil die bescherming zeventig jaar na overlijden laten doorlopen. Dat opent wat mij betreft ruimte voor een hele nieuwe clausule in je testament.

Ik heb die clausule de (anti-)deepfakeclausule gedoopt. Hiermee leg je vast wie na jouw dood mag beslissen over het gebruik van jouw gezicht, stem en bewegingen door AI. Wil je dat je kleinkinderen een digitale versie van jou kunnen laten voorlezen? Prima, leg het vast met de clausule. Wil je dat niemand ooit een AI-versie van jou in een reclame ziet? Dat regel je met dezelfde clausule.

Het is nogal een vreemd nieuw onderwerp in testamenten. Maar wel een logisch onderwerp. Want als deepfake-technologie niet stopt bij de dood, waarom zou jij er dan niet over nadenken zolang je nog kunt? Look what AI made you do.

Lees alle columns van Lucienne van der Geld