Ook in Brussel en Calgary waren al twijfels over integriteit ontslagen wetenschapper
-
Ook in Brussel en Calgary waren er ook twijfels. Illustratie: Roel Venderbosch
Onderzoekers in Brussel en Calgary hadden al langer zorgen over de manier waarop de frauderende Nijmeegse hoofddocent psychologie omging met wetenschappelijke integriteitsregels. Dat blijkt uit onderzoek van Vox.
De fraude van de ontslagen psychologie-onderzoeker Yannick Griep is geen op zichzelf staande gebeurtenis. Er waren vaker zorgen over de integriteit van de voormalige universitair hoofddocent, blijkt uit onderzoek van Vox op basis van gesprekken met (oud-)collega’s en inzage in documenten. De zorgen hebben er volgens verschillende bronnen toe geleid dat Griep bij zijn vorige universiteit in Canada met een non-disclosure agreement (nda, een wederzijdse geheimhoudingsovereenkomst) vertrok en dat zijn voormalige collega’s uit zijn promotietijd in Brussel niet meer met hem wilden samenwerken.
Verantwoording
Vanwege de omvang van de integriteitsproblemen, en de langer bestaande zorgen over zijn manier van werken, heeft Vox besloten de ontslagen Radboudpsycholoog met zijn volledige naam te noemen in de berichtgeving. Openbaren dat er zorgen zijn over zijn wetenschappelijke manier van werken beschouwen we in het publieke belang, en relevant voor de internationale academische gemeenschap. Zijn teruggetrokken artikel koppelde zijn naam bovendien al publiekelijk aan het integriteitsonderzoek. De Nijmeegse integriteitscommissie gaf aan de universiteit eerder de suggestie mee om zijn volledige naam te noemen vanwege de omvang van de zaak.
Vanaf 2019 was Griep hoofddocent bij de afdeling Arbeids- en Organisatiepsychologie van de Radboud Universiteit. Anderhalf jaar geleden werd hij ontslagen vanwege declaratiefraude, een beslissing die hij bij de rechter aanvocht. Uiteindelijk deed deze geen uitspraak, maar troffen de partijen een schikking in de vorm van een vaststellingsovereenkomst (vso, de beëindiging van een contract in gezamenlijk overleg). In een parallel traject werd Griep onderwerp van een wetenschappelijke integriteitsklacht wegens ongeoorloofde manipulatie van onderzoeksdata. Die klacht verklaarde de Commissie Wetenschappelijke Integriteit (CWI) gegrond, een advies dat het Nijmeegse college van bestuur (CvB) eind maart overnam. De bijbehorende wetenschappelijke publicatie in het Journal of Business Research is inmiddels teruggetrokken, verwijzend naar het integriteitsrapport. De Radboud Universiteit doet momenteel vervolgonderzoek naar de betrouwbaarheid van andere artikelen van Griep uit diens Nijmeegse periode.
Optelsom
Griep promoveerde in 2016 aan de Vrije Universiteit Brussel, waarna hij een tenure-trackpositie (een soort vaste baan onder voorwaarden) kreeg aan de Universiteit van Calgary. In 2019 kwam hij naar Nijmegen. Op dat moment hadden zijn voormalige Brusselse collega’s de samenwerking al opgezegd.
Het was een optelsom van gebeurtenissen die tot die beslissing leidde, vertelt Tim Vantilborgh desgevraagd. Vantilborgh is hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en was een van Grieps proefschriftbegeleiders. Hij bleef ook daarna nog drie jaar met hem publiceren, in Grieps Canadese periode. Vantilborgh: ‘Zijn onderzoekslijn was vanwege zijn promotieonderzoek nauw verwant aan de mijne, en toen hij daar een eigen lab kon beginnen, wilden we graag blijven samenwerken.’
Binnen dit “Mutuality and Reciprocity Lab”, verwijzend naar de rol van wederkerigheid tussen werkgevers en werknemers, was het plan om onder meer samen een promovendus te begeleiden, die dan afwisselend in België en Canada zou verblijven. Maar zover kwam het niet. Griep deed steeds vaker geheimzinnig over data en apparatuur, vertelt Vantilborgh. ‘Op een gegeven moment leverde een van de modellen die hij op zijn onderzoeksdata toepaste onwaarschijnlijke resultaten op. Dat was binnen een gezamenlijk project, met ook een student van een collega. Dus we vroegen of hij de data met ons wilde delen zodat wij konden kijken wat er misging.’
Data delen was lastig: ‘Hij was het vergeten, of zijn computer was gecrasht’
Een gebruikelijk verzoek in wetenschapsland, maar Griep hield de boot steeds af. Telkens kwamen er andere excuses, vertelt de Vlaamse hoogleraar. ‘Hij was het vergeten, of zijn computer was gecrasht.’ Zo waren er meerdere incidenten, zoals een bepaald vervolgexperiment dat Griep uitvoerde tegen de afspraken met een externe partij in. Ook was hij eens een mobiel hersenscanapparaat ‘kwijt’ dat later alsnog plots weer op zijn gebruikelijke plek stond zonder dat iemand wist hoe.
Het waren zeker geen harde bewijzen van fraude, benadrukt Vantilborgh, maar de gebeurtenissen wekten dusdanig wantrouwen dat zijn collega’s en hij formeel de samenwerking stopzetten. De mail waarin ze hun zorgen op een rij zetten, en die Vox heeft ingezien, beantwoordde Griep niet. Sindsdien hebben ze nooit meer contact gehad, zegt de hoogleraar: ‘Het is een enorm pijnlijke zaak.’
Baanverlies
Ook op de Universiteit van Calgary waren er vraagtekens over hoe Griep met onderzoeksdata omging, zeggen verschillende bronnen. ‘Het is tijd dat mensen dit te weten komen’, laat een Canadese oud-collega van Griep weten. De onderzoeker wil niet meer hierover kwijt en wil anoniem blijven uit angst voor diens eigen positie. Drie andere bronnen spreken los van elkaar van een gedwongen vertrek uit Calgary. De twijfels over Grieps manier van werken zou ertoe hebben geleid dat hij na een intern onderzoek met de eerdergenoemde geheimhoudingsovereenkomst vertrok.
Hoogleraar Keith Yeates, destijds afdelingshoofd van de psychologieafdeling van de Universiteit van Calgary mailt desgevraagd dat het hem helaas niet is toegestaan iets mee te delen over personeelszaken, ook niet wanneer het voormalige werknemers betreft. Hij verwijst door naar de juridische afdeling van de universiteit, die met een vergelijkbare reactie komt.
Dat er eerder al integriteitskwesties speelden rond Griep past bij de bevindingen in het rapport van de Commissie Wetenschappelijke Integriteit over zijn datafraude aan de Radboud Universiteit. Dat rapport vermeldde al dat ‘signalen over verdenkingen van data-fabricatie (…) bij een eerdere werkgever’ een van de aanleidingen voor de integriteitsklacht was. Een overzicht van concrete signalen staat in een bijlage van het rapport die niet openbaar is gemaakt. Wel heeft Griep zelf publiek gemaakte data van drie van zijn eerdere publicaties offline gehaald. Het is aannemelijk dat deze deel uitmaken van de artikelen die de universiteit momenteel nader onder de loep neemt in haar vervolgonderzoek.
Griep reageerde niet op meerdere verzoeken van Vox om wederhoor, via verschillende kanalen. Tot augustus reageert hij niet op emails, schrijft hij in een out-of-office-reply vanaf zijn privémailadres.
Vergeefs beroep bij integriteitsorgaan LOWI
Griep ging op 26 maart in beroep tegen de gegrondverklaring van de integriteitsklacht tegen hem, bij het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI). Het LOWI is een landelijke, onafhankelijke integriteitscommissie waar partijen een herbeoordeling kunnen aanvragen als ze ontevreden zijn met de uitkomst van de integriteitsprocedure bij een universitaire CWI.
Zijn beroep diende Griep in zes dagen nadat de Radboud Universiteit een nieuwsbericht over het integriteitsoordeel publiceerde en Vox voor het eerst berichtte over de zaak. Het LOWI verklaarde Griep’s beroep niet-ontvankelijk, omdat hij dit een maand te laat indiende. Bijzondere omstandigheden die Griep opvoerde achtte het LOWI onvoldoende zwaarwegend, volgens een geanonimiseerd verslag op haar website.
In zijn bezwaar stelde Griep dat hij vreesde voor de persoonlijke en professionele gevolgen van “de conclusie ‘fraude’”, zeker als zijn naam ook bekend zou worden. “Ik heb nooit, maar dan ook echt nooit, data gefabriceerd of gemanipuleerd, en ik zou dit ook nooit doen.” De bezwaartermijn had hij overschreden omdat hij “in die periode mentaal niet in staat was om zijn mailbox en administratie op een goede manier bij te houden”. Om diezelfde reden kon hij zich tijdens het CWI-onderzoek naar eigen zeggen ook onvoldoende verdedigen.
De argumenten overtuigden het LOWI niet, onder meer omdat het CvB “zich aantoonbaar heeft ingespannen om [de uitkomsten van het onderzoek] proactief en meermaals te communiceren”.
