De frauderende wetenschapper die werd ontslagen aan de Radboud Universiteit, heeft volgens een van zijn co-auteurs een heel peer review-proces verzonnen om een artikel gepubliceerd te krijgen in het tijdschrift waar hij zelf hoofdredacteur van was. Hij deed het voorkomen alsof echte wetenschappers naar het stuk hadden gekeken, maar dat bleek in scène gezet.

De ontslagen universitair hoofddocent psychologie Yannick Griep fingeerde het complete peer review-proces bij ten minste één eigen artikel in het wetenschappelijke tijdschrift waar hij destijds zelf hoofdredacteur van was. Dat schrijft de Amerikaanse organisatiepsycholoog James Lemoine op LinkedIn. Lemoine is een van de co-auteurs van het artikel waar het om gaat en werkt aan de University at Buffalo in New York.

De Amerikaanse universitair hoofddocent doet op het platform uit de doeken hoe Griep te werk ging. Hij deelt zijn verhaal om zijn eigen naam en die van de andere co-auteurs te zuiveren, schrijft hij. Het betreffende artikel in vakblad Group & Organization Management (GOM) uit 2024 is op verzoek van de schrijvers inmiddels teruggetrokken, evenals zeven andere artikelen waar Grieps naam bij staat.

Tip van een vriend

Lemoine kreeg een tip van een vriend dat het peer review proces rammelde, zo staat te lezen in zijn LinkedIn-bericht. Daarop begon hij een eigen onderzoek. Bij wetenschappelijke tijdschriften is het gebruikelijk dat, als de hoofdredacteur zelf een artikel wil publiceren, een collega-redacteur het peer review-proces afhandelt, om belangenverstrengeling te voorkomen.

Bij peer review beoordelen (meestal twee of drie) collega-onderzoekers een artikel voordat het gepubliceerd mag worden in een vakblad. Het is een belangrijke manier om wetenschappelijke kwaliteit te waarborgen. Griep, die op dat moment hoofdredacteur was van GOM, zei tegen Lemoine dat hij die klus inderdaad had gedelegeerd.

Collegaredacteuren wisten niets af van het bestaan van het artikel

Maar navraag van Lemoine leerde dat de collega-redacteuren die het artikel volgens Griep onder hun hoede zouden hebben genomen en uiteindelijk goedgekeurd, nooit waren gevraagd. Sterker: ze wisten niet af van het bestaan van het artikel en hadden dus ook geen goedkeuring gegeven.

De wetenschappers die waren ingeschakeld om het artikel inhoudelijk te beoordelen en van feedback te voorzien, de peer reviewers, bleken een nepaccount te hebben bij GOM.

“Een enorme ethische overtreding”

Lemoine schrijft dat hij Griep vervolgens confronteerde met zijn ontdekking en vroeg om opheldering. Het antwoord dat hij kreeg was ‘vaag’. Misschien had de hoofdredacteur inderdaad zijn eigen artikel volledig zelf afgehandeld, zei deze, maar alleen om meer kwalitatief hoogwaardige papers in GOM te krijgen. “Ik antwoordde dat dit leek op een enorme ethische overtreding die vroeg om terugtrekking van het artikel”, aldus Lemoine op LinkedIn.

Toen de Amerikaanse onderzoeker zijn bewijs tegen Griep rond had, besloot hij zelf een formeel verzoek om terugtrekking in te dienen. Pas maanden later kreeg hij de bevestiging dat het tijdschrift inderdaad tot deze maatregel over zou gaan. Uitgever Sage trok niet alleen het stuk terug waar Lemoine co-auteur van was, maar dus ook zeven andere publicaties in GOM waarvan Griep een van de schrijvers was.

“Aangezien het peer-reviewproces werd beheerd door de voormalige hoofdredacteur, die tevens co-auteur is van de artikelen, is de objectiviteit van het peer-reviewproces aangetast. In lijn met de COPE-richtlijnen zijn de artikelen teruggetrokken”, gaf Sage als verklaring op de website. COPE staat voor Committee on Publication Ethics en is een internationaal orgaan dat richtlijnen opstelt voor ethisch handelen in wetenschappelijke publicaties. Sage is hier lid van.

“De terugtrekking heeft betrekking op het onderliggende reviewproces. Er is geen oordeel geveld over de wetenschappelijke inhoud van de artikelen”, meldt de uitgever verder.

Onderzoeksdata gemanipuleerd

Griep bleek eerder al data te hebben gefabriceerd of gemanipuleerd bij ten minste één artikel, in een ander vakblad. De Commissie Wetenschappelijke Integriteit kwam met deze conclusie. Een onderzoek van de Radboud Universiteit naar andere publicaties van Griep loopt nog. Aan de universiteiten in België en Canada waar de arbeidspsycholoog voorheen werkte, leefden ook al zorgen over zijn wetenschappelijke integriteit, zo bleek uit onderzoek van Vox.

Aan de Radboud Universiteit werd hij in 2024 op staande voet ontslagen wegens fraude met facturen. Nadat hij hiertegen in beroep ging bij de rechter volgde een vaststellingsovereenkomst.

Uitgever Sage noemt de naam van Griep, die van april 2022 tot maart 2026 hoofdredacteur was van GOM, niet in het bericht over de teruggetrokken artikelen. Maar hij is wel als enige auteur op elk van de publicaties. Zijn voormalige co-auteur James Lemoine benoemt evenmin expliciet om wie het gaat.

“Ernstige vertrouwensbreuk”

In zijn LinkedIn-post schrijft de Amerikaan dat hij zijn onethisch handelende collega ondanks alles dankbaar is dat die zelf een mail naar de uitgever heeft gestuurd om te zeggen dat Lemoine niet betrokken was bij het nep-review-proces en er helemaal niets vanaf wist.

“Ik beschouwde de hoofdredacteur als een vriend en ik wil graag zeggen dat dit voor mij aanvoelt als een ernstige vertrouwensbreuk”, aldus Lemoine. “Ik hoop dat hij een betere weg voorwaarts vindt zodra het stof is neergedaald. Niemand van ons is perfect, maar een van onze grootste kwaliteiten is ons vermogen om van onze fouten te leren en betere mensen te worden.”

In de reacties onder zijn post van dinsdag roemen andere wetenschappers Lemoine om zijn openheid en integriteit.

Aan Vox laat Lemoine weten geen behoefte te hebben om te reageren op zijn eigen bericht. Een woordvoerder van Sage verwijst voor meer uitleg naar de online verklaring over de teruggetrokken artikelen. Yannick Griep heeft niet geantwoord op vragen van Vox.