OPINIE - Er moet een eind komen aan het onbetaald stage lopen in universitair medische centra, betoogt student Biomedische Wetenschappen Chantal van der Poel. Het is dubbel oneerlijk, zegt ze uit ervaring: studenten krijgen geen geld voor de uren die ze maken, maar betalen wél nog steeds collegegeld.

93 euro. Zoveel gaat het collegegeld in september omhoog. Daarmee komt het collegegeld uit op 2.694 euro. Tweeduizend zeshonderdvierennegentig euro. Een flink bedrag voor elke student. Voor studenten die maandenlang fulltime onbetaalde stage lopen, telt namelijk elke euro. En juist daar wringt het: we draaien volledige werkweken, maar verdienen niets, terwijl we wél collegegeld moeten blijven betalen.

Dat studeren duur is, wist ik. Huur, boodschappen, boeken en een biertje hier en daar tikken snel aan. Ik dacht dat ik mijn studie wel kon combineren met een bijbaan. Maar tijdens mijn opleiding Biomedische Wetenschappen bleek dat voor mij niet haalbaar. Lange dagen en een hoge werkdruk laten weinig ruimte over om daarnaast een betaalde bijbaan te hebben.

Toen ik hoorde dat mijn bachelor en master samen drie stages hadden, voelde dat ergens als opluchting. Stages worden meestal betaald, toch? Dat dacht ik tenminste.

Fulltime werken voor nul euro

Vlak voor mijn eerste stage hoorde ik dat ik geen stagevergoeding zou krijgen. Vijf maanden lang werkte ik 36 uur per week in het Radboudumc, waar ik actief meedraaide in lopend onderzoek. Ondertussen betaalde ik gewoon het volledige collegegeld. Geen inkomen, wel vaste lasten en een studieschuld die doorloopt. Het voelde alsof ik aan twee kanten geld verloor.

Voorstanders van onbetaalde stages noemen zo’n wetenschappelijke stage ‘een investering in jezelf’. En ja, ik heb veel geleerd. Ik deed onderzoekservaring op en ontwikkelde analytische vaardigheden. Maar van die ‘investering’ kan je de huur niet betalen. Dat een stage onderdeel is van het curriculum, verandert niets aan het feit dat het de tijd opslokt die je anders in een bijbaan zou kunnen steken. Stages vragen vaak fulltime inzet en échte verantwoordelijkheid. Er blijft simpelweg geen ruimte over voor betaald werk.

Gelijk werk, geen gelijk loon

Sinds 2024 staat in de collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) dat studenten die werken in universitair medische centra (UMC), waaronder het Radboudumc, recht hebben op minstens 400 euro per maand. Maar veel biomedische en geneeskundestudenten vallen buiten de regeling, omdat ze worden gezien als ‘interne stagiairs’. Sommige universitair medische centra bestempelen bepaalde opleidingen als ‘leren’ in plaats van ‘werken-leren’.

Dat verschil op papier betekent in de praktijk dat je 0 euro uitbetaald krijgt. Dat leidt tot scheve situaties. Twee studenten kunnen op dezelfde afdeling hetzelfde werk doen, met dezelfde verantwoordelijkheden, maar slechts één van hen krijgt betaald.

Universitair medische centra zeggen dat het betalen van alle stagiairs te duur is en dat dit ten koste kan gaan van het aantal stageplekken. Dat is begrijpelijk. Maar nu betalen bepaalde studenten de prijs. En dat voelt niet eerlijk.

Geen collegegeld

Als instellingen onbetaalde stages willen behouden, stop dan in ieder geval met het vragen van collegegeld voor die periode. Studenten zouden niet moeten betalen om te werken, zeker niet als die ‘leerervaring’ bestaat uit bijdragen aan onderzoek, deadlines halen en resultaten opleveren waar een afdeling op draait. Onderwijs moet draaien om leren. Niet om jezelf in een financieel lastige situatie te brengen terwijl je volledige werkweken hebt.

Stages zijn belangrijk voor onze toekomst. Maar of je ze financieel kunt overbruggen, zou niet moeten afhangen van rijke ouders of geluk. Eind vorig jaar nam de Tweede Kamer een motie aan voor een verplichte vergoeding voor alle stagiairs. Toch worden veel studenten nog steeds uitgesloten. Het is nu aan de nieuwe minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Rianne Letschert, om die steun om te zetten in echte verandering.