Liefhebber Alex van der Hulst kiest om de week uit het cultuuraanbod in Nijmegen, en legt uit wat hot is en wat not. Deze keer: Canto Ostinato 2.0 en muzikale klanken om eventjes aan jezelf te ontsnappen

Als student deed ik ooit, in ruil voor een tientje, mee aan een testje bij muziekpsychologie. Het was de bedoeling dat ik reeksen van tonen beoordeelde. Welk einde gaf me voldoening en welke niet? De term satisfying bestond nog niet en dit speelde zich af in een bruisend Spinozagebouw. De muziekpsychologen probeerden er empirisch achter te komen wat mensen verwachten van muziek. Ze lachten me trouwens ook uit nadat ik vertelde dat het bij mijn eigen opleiding nog over Freud ging. Die hadden ze bij psychologie allang bij het oud vuil gezet.

En toch was dat te vroeg, denk ik nu geregeld. Dat leg ik zo uit. Tegenwoordig staat Spotify vol met door computers gegenereerd ontspanningsmuziek. Misschien wordt het onderzoek waar ik proefkonijn voor was daarvoor gebruikt. Ontspannende pianoklanken waarin niks onverwachts gebeurt, zijn ontzettend populair.

‘Freud hadden ze bij psychologie allang bij het oud vuil gezet’

Joep Beving heeft er naam mee gemaakt, hij borduurt voort op wat Ludovico Einaudi in de jaren negentig begon. In de klassieke muziek vinden ze het heerlijk om af te geven op deze muziek. Toen ik een bevriend muziekwetenschapper vroeg hoe hij de muziek van Beving zou omschrijven, kwam hij met de term ‘chromatische masturbatie’.

Canto Ostinato 2.0

Je hebt ook mensen die stellen dat als je niks leuks te zeggen hebt, dat je maar beter niks kan zeggen. Ik behoor niet tot die groep. Niks is zo leuk als gepassioneerd discussiëren over muziek. Van het niveau: Kensington is ruk, Daft Punk maakte mijn leven mooier, en als je dat niet met me eens bent, dan spoor je niet! Wie High Fidelity zag, weet over welk gedrag ik het heb. En ja dat mag je onvolwassen vinden, maar dan doe ik mijn vingers in mijn oren en praat ik door je heen.

Ik moest eraan denken toen ik las dat de Canto Ostinato van Simeon ten Holt een “radicale update voor de nieuwe generatie” krijgt dit weekend in de Vereeniging. Denk aan Nils Frahm en John Hopkins, schrijft het persbericht. Maar ik denk daar liever niet aan. Die zijn me net te veel de Beving/Einaudi-hoek opgegaan de laatste tijd. Terwijl de Canto Ostinato door de hele lange repetitie juist net dat ongemakkelijke heeft, wat de andere pingelaars missen. Welke kant Canto Ostinato 2.0 echt kiest, weet ik niet, dat hoor je vrijdag.

En ik luister trouwens verkeerd, benadrukte redacteur klassieke muziek Joep Stapel enkele maanden geleden in een artikel in NRC over Joep Beving. De wrijving die ik zoek, die willen de liefhebbers van rustgevende muziek niet. Stapel: “Het is trancemuziek, maar zonder de decibellen en zonder het dansen. Het is Sensation White, maar zonder al dat obscene wit. Akoestische trance: lig stil, denk aan niets en laat je verdoven.”

Jezelf ontvluchten

En daar is Freud dan eindelijk. Hij bespreekt in Het Onbehagen in de Cultuur het oceanisch gevoel dat aansluit bij het samenvallen met iets groters. Bij Freud gaat het nog over religie of verliefdheid, maar dat gevoel past ook perfect bij muziek. Het valt niet uit te sluiten dat het door Freud binnenstebuiten gekeerde IK even verdwijnt bij het luisteren naar esoterische pianoklanken. Zoals het ook bij elektronische trance kan verdwijnen, al dan niet met behulp van een goedwerkende XTC-pil. Laat nu de dag na de Canto Ostinato ook nog twaalf uur lang trance klinken onder leiding van Superstrings in Doornroosje.

Twee keer kans om jezelf te ontvluchten. Daar hadden die muziekpsychologen met hun toonreeksen niet aan gedacht. Aan de andere kant zal iedere psycholoog, en Weense psychiater, je vertellen dat je misschien eventjes jezelf kan ontvluchten, maar dat je uiteindelijk toch weer jezelf tegenkomt.