Dankzij deze technici slingert de bekende slinger van Foucault in het Huygensgebouw weer
-
Rik van den Bosch met in de voorgrond de bol van de Slinger van Foucault. Foto: Johannes Fiebig
De slinger van Foucault in het Huygensgebouw is weer in beweging. Enkele maanden hing de imposante stellage stil. Maar dankzij medewerkers van het Technocentrum is daar verandering in gekomen.
Studenten en medewerkers in het Huygensgebouw lopen er dagelijks voorbij: de gouden bol bij de hoofdingang die immer over een kaart van een wereldkaart heen en weer slingert. De stellage, bedacht door de Franse natuurkundige Léon Foucault in 1851, toont aan dat de aarde rond haar eigen as draait.
Afgelopen maanden stond de slinger echter stil. Niet omdat de aarde ineens gestopt was met draaien, maar omdat er een storing was in het aandrijvingsmechanisme. Dat was voor het eerst sinds de slinger in 2007 werd opgehangen.
Die storing bleek echter nog niet zo gemakkelijk te verhelpen, vertelt technicus Rik van den Bosch op de overloop van de derde verdieping van het gebouw. Samen met collega Ton Fleuren, beide werkzaam bij het TechnoCentrum van de faculteit, was hij verantwoordelijk voor de klus
Hoogwerker
‘De kastjes met de aansturing hingen namelijk aan dezelfde constructie waar de kabel aan hangt.’ Hij leunt wat over de balustrade en wijst naar een constructie die aan het plafond hangt, zo’n 2 meter verderop. ‘Zoals je ziet kom je daar niet zo makkelijk bij. Daar hadden we een hoogwerker voor nodig.’
De slinger stopte afgelopen voorjaar met slingeren, maar de reparatie liet dus even op zich wachten. Pas op het moment dat het FNWI-gebouw leeg was kon de hoogwerker geregeld worden. ‘Ton klimt veel in zijn vrije tijd, die grapte op een gegeven moment dat als het nog lang zou duren hij wel met een harnas aan naar boven zou klimmen om het zelf te doen’, vertelt Van den Bosch.
‘Klusje tussendoor’
In augustus was het zover: met een speciale hoogwerker ín de centrale hal van het gebouw konden Van den Bosch en zijn collega’s aan de slag. ‘Om dit soort reparaties in de toekomst makkelijk te maken hebben we meteen de kastjes verplaatst en de draden verlegd. In de toekomst kunnen we er gemakkelijk bij, zonder gedoe.’
In totaal was het tweetal zo’n acht uur bezig met de klus. Of die ingewikkeld was? Van den Bosch begint te lachen. Normaal sleutelt hij aan gecompliceerde onderzoekstellages. ‘Nee, dit was vooral een leuk klusje tussendoor.’
Zo werkt de slinger
De slinger van Foucault laat zien dat de aarde om haar eigen as draait. Een kabel, met onderaan een verzwaarde bol wordt in beweging gezet en in diezelfde beweging gehouden. In het Huygensgebouw gebeurt dat door een magneet die bovenin de constructie om de 15 meter lange kabel heen hangt.
Doordat de aarde draait kan je onder de slinger zien dat deze bol niet steeds over hetzelfde oppervlak beweegt. In het Huygensgebouw gebeurt dat met lampjes aan de zijkant, die aangaan wanneer de slinger er overheen gaat. De tijd die de slinger erover doet om helemaal rond te gaan wordt bepaald door de geografische breedtegraad. In Nijmegen is dat 30 uur en 32 minuten.
