Houd rekening met de natuur, dieren en ecosystemen op de campus. Dat zegt student Jannus van Wolferen van Green+. Die stem ontbreekt namelijk momenteel. Daarom moet er een spreker aangewezen worden die deze stem vertegenwoordigt in het besluitvormingsproces.

De Radboud Universiteit is trots op haar aandacht voor inclusiviteit en diversiteit. In de bestuurskamers wordt er intensief gesproken over de behoeften van studenten en medewerkers, en dat is een groot goed. Toch blijft de tafel waaraan besluiten worden genomen opvallend laag bezet. Er ontbreekt een stem die weliswaar niet menselijk is, maar wiens belangen onlosmakelijk verbonden zijn met onze campus: de stem van de natuur, de dieren en de ecosystemen. Het is tijd dat de universiteit een zogeheten Zoöperatie wordt.

Een Zoöperatie (een samenvoeging van zoö, Grieks voor leven, en coöperatie) is een organisatievorm waarin niet-menselijk leven een formele stem krijgt in de beleidsvorming. Momenteel reiken de gevolgen van onze universitaire besluiten namelijk veel verder dan onze loonstrookjes of studiepunten. Wanneer de universiteit investeert in een nieuwe MRI-machine, kijken we naar wetenschappelijke vooruitgang. Maar wie weegt de onbedoelde gevolgen af voor de lokale insectenpopulaties of de migratiecyclus van trekvogels die door dergelijke faciliteiten worden verstoord?

‘Hoewel het gepresenteerd wordt als een baken van duurzaamheid, is de ecologische realiteit vaak minder rooskleurig’

Hetzelfde geldt voor de ongebreidelde opmars van AI. Terwijl we discussiëren over de demotivatie van medewerkers of de impact op het leerproces van studenten, blijft de ecologische prijs vaak onvermeld. De grootschalige implementatie van AI vreet energie en water voor koeling. Studenten leren minder, en de natuur draagt de gevolgen. Zonder een institutionele stem voor het leven, blijven deze kosten posten in de kantlijn in plaats van ethische breekpunten.

Pijnlijk voorbeeld

Het Radboudbos is een pijnlijk voorbeeld van waarom goede bedoelingen zonder structurele inbedding tekortschieten. Hoewel het gepresenteerd wordt als een baken van duurzaamheid, is de ecologische realiteit vaak minder rooskleurig. Zoals ecoloog Constant Swinkels in een eerder opiniestuk bij Vox eerder al opmerkte: ‘biodiversiteit geef je geen impuls met een paar bomen.’

‘De spreker dient op allerlei momenten geconsulteerd te worden: niet alleen bij de inrichting van het groen’

Het probleem is dat de belangen van de natuur op onze universiteit momenteel afhankelijk zijn van menselijke welwillendheid. En welwillendheid is vluchtig. Pas wanneer de belangen van een groep structureel worden meegenomen in de besluitvorming, zijn deze geïnstitutionaliseerd. Pas dan is er sprake van een daadwerkelijke stem.

Formele waarnemer

Door een ‘Spreker voor de Levenden’ aan te stellen binnen de organisatie van de universiteit, veranderen we de dynamiek fundamenteel. Deze spreker fungeert niet als een externe actiegroep, maar als een formele waarnemer namens de ecologie van de campus en daarbuiten. De spreker adviseert het bestuur en behartigt de belangen van het niet-menselijke leven, waarbij zij samen de ecologische en sociale gezondheid van de eigen organisatie bijhouden. Alleen met ecologische deskundigheid en de expertise om complexe afwegingen te maken binnen ethische vraagstukken kunnen deze belangen structureel worden ingebed in de bestuurslaag, met een formele zetel aan de tafel waar de besluiten vallen.

De spreker dient op allerlei momenten geconsulteerd te worden: niet alleen bij de inrichting van het groen, maar juist ook bij strategische investeringen en technologische vraagstukken. Elk jaar bepaalt de spreker welke veranderingen doorgevoerd kunnen worden om beter samen te werken met anders-dan-menselijk leven.

Een universiteit die pretendeert de wereld te willen verbeteren, kan niet langer voorbijgaan aan de basis van al het bestaan: het leven zelf. Door een Zoöperatie te worden, erkent de Radboud Universiteit dat wij geen heersers zijn over de campus, maar onderdeel van een levend netwerk. Het is tijd om de natuur een zetel aan tafel te geven.