Komende woensdag zijn het gemeenteraadsverkiezingen in Nederland. Politiek commentator en universitair docent Peter van der Heiden pleitte ooit voor een verbod van nationale partijen bij lokale verkiezingen. 'Een geweldig idee, al zeg ik het zelf, al kreeg ik er de handjes niet voor op elkaar.'

Het nieuwe kabinet zit er nog maar net, of we mogen weer naar de stembus. En in peilingen is de steun voor het kabinet-Jetten, die toch al niet groot was, al flink afgenomen. De animo voor de gemeenteraadsverkiezingen zal weer niet bijster groot zijn; als we geen electorale middelvinger kunnen opsteken naar onze nieuwe leiders – PVV en SP bijvoorbeeld doen in veel gemeentes niet mee – dan blijkt maar zo’n beetje de helft van de kiesgerechtigden de moeite te nemen te gaan stemmen. Altijd lekker voor lokale politici, die hun ziel en zaligheid in hun gemeenteraadswerk stoppen, om te zien dat ze bepaald geen volle zalen trekken.

Die vijftig procent die thuisblijft, verspeelt natuurlijk wel zijn kans om invloed te hebben (al zal dat hun genuil na de verkiezingen niet minder maken). Maar waar heb je dan zoal invloed op? Nou, bijvoorbeeld op de hoogte van gemeentelijke belastingen en hoe die belastingen besteed worden – daarvoor maakt het echt uit of je pak ‘m beet VVD of GroenLinks stemt. Op de vraag of we meer dan het verplichte aantal asielzoekers opvangen in onze stad – het antwoord daarop verschilt flink hoe verder je richting de politieke extremen gaat. En zo is er een waslijst aan ongelooflijk belangrijke zaken (armoedebeleid, parkeerbeleid, klimaatbeleid, sociaal beleid) waar de verschillen groot zijn en de effecten op je directe leven evenzeer.

‘Doorgaans kiezen we in overweldigende meerderheid met de landelijke politiek als kompas’

De vraag is echter of de kiezer die wél gaat vooral dit soort zaken op het netvlies heeft. Het kruis van de lokale democratie is het wijdverspreide misverstand dat het eigenlijk nergens over gaat, behalve misschien over een losse stoeptegel hier of daar en een irritant verkeersdrempeltje te veel, en dus kiezen we doorgaans in overweldigende meerderheid met de landelijke politiek als kompas. Voor of tegen Jetten, uit teleurstelling of juist ter aanmoediging.

Dat is precies de reden waarom ik ooit pleitte voor een verbod van nationale partijen bij lokale verkiezingen. Dat haalt die rare mengeling uit de lokale democratie en zou er idealiter voor moeten zorgen dat kiezers zich wél verdiepen in de lokale problematiek en de concurrerende voorgestelde oplossingen daarvoor. Een geweldig idee, al zeg ik het zelf, al kreeg ik er de handjes niet voor op elkaar. Zelfs niet bij mijzelf: woensdag kleur ik, net als alle voorgaande keren, gewoon weer het vakje van een kandidaat van mijn favoriete landelijke partij rood…