Ruim drie miljoen euro leverde de actie Transport Ambulances To Ukraine op. Dankzij het tv-programma Even tot Hier zag de Nijmeegse universitair docent Sanne van Vuuren het bedrag op de rekening van haar stichting met de dag verder stijgen. Al een paar jaar zet ze zich samen met haar Oekraïens-Nederlandse man Oleg Lysenko in voor hulp aan Oekraïne.

63 ambulances en evacuatievoertuigen kocht de stichting van Sanne van Vuuren en haar man Oleg Lysenko. In een lange rij stonden de gele wagens tussen de weilanden rond haar boerderij geparkeerd. Van Vuuren is universitair hoofddocent Engelse Taalkunde en opleidingscoördinator bij Engelse Taal en Cultuur. Sinds 24 februari 2022, de dag dat Rusland Oekraïne binnenviel, is haar leven drastisch veranderd.

Hoewel ze de oorlog vanuit het veilige Nederland volgt, is de emotionele afstand tot de oorlog kort: ‘Mijn man Oleg krijgt de meest afschuwelijke foto’s en video’s toegestuurd van vrienden en kennissen aan het front. We staan ermee op en gaan ermee naar bed.’ Vanuit haar positie van welvaart en veiligheid en haar persoonlijke connectie met het land voelt Van Vuuren zich moreel verplicht om bij te dragen aan de hulpverlening in Oekraïne.

Samen met Lysenko en een aantal vrienden richtte ze Music for Ukraine op, een stichting waarbij Nederlandse, Oekraïense en Russische muzikanten door middel van benefietconcerten geld inzamelen voor ambulances en andere medische hulpmiddelen in Oekraïne. Lysenko is zelf professioneel knopaccordeonist, dus voor hem was dit een logische manier om zich in te zetten voor zijn geboorteland.

Ambulances voor Oekraïne/Foto: Carel Schutte

Hoopgevend

Van Vuuren heeft familie in Oekraïne: haar schoonmoeder en zwager wonen in de stad Poltava, waar in september 2024 een grote raketaanval heeft plaatsgevonden. ‘Die zorg om mensen daar is op de achtergrond altijd wel aanwezig. Per slot van rekening is niemand veilig daar. Maar daar staan we niet dagelijks bij stil. Misschien omdat het went, maar ook omdat dat moeilijk vol te houden zou zijn.’

Ze is constant op de hoogte van de laatste ontwikkelingen van de oorlog. ‘Ik ben toch wel een tikkeltje nieuwsverslaafd. Ik refresh The Guardian en liveblogs constant. Als je dan op je werk zit en je moet daarna college geven, moet je vrij abrupt de knop omzetten en wat je gezien hebt uit je hoofd verbannen.’

‘Ik ben een tikkeltje nieuwsverslaafd. Ik refresh The Guardian en liveblogs constant’

Volgens Van Vuuren voelen veel Nederlanders betrokkenheid bij de mensen in Oekraïne, maar voelen ze zich ook machteloos als ze het oorlogsnieuws lezen. Dat machteloosheid ook omgezet kan worden in actie, werd afgelopen november en december goed zichtbaar. Toen verscheen Lysenko in het tv-programma Even tot Hier. Het programma startte de benefietactie TATU: Transport Ambulances To Ukraine.

Deze actie leverde ruim drie miljoen euro op. ‘Hoeveel verschillende mensen gedoneerd hebben en ons werk steunen, is heel hoopgevend’, zegt de docente. Niet alleen helpen mensen door geld te doneren, maar ook door benefietconcerten te organiseren of door zich aan te bieden als chauffeur om ambulances naar Oekraïne te brengen.

De steunbetuigingen komen uit alle hoeken van de samenleving: ‘Tijdens carnaval hebben mensen in Den Bosch zelfs loempia’s gebakken om geld voor ons in te zamelen.’

Relativeren

Volgens Van Vuuren is solidariteit met Oekraïne ‘misschien wel harder nodig dan ooit’. Door Russische aanvallen is er in grote delen van het land maar een uurtje per dag stroom en zijn veel woningen niet te verwarmen, terwijl het kwik deze winter tot ver onder nul daalde. ‘Mensen zetten hun tent op in de woonkamer om nog een beetje warm te blijven’, zegt ze.

De oorlog gaat intussen onverminderd door. Haar man staat in direct contact met de ontvangers van de ambulances. Af en toe krijgt hij zelfs het bericht dat een door hun gedoneerde ambulance een mensenleven heeft gered. Aan de andere kant komt er soms slecht nieuws over de ambulances: ‘Tot nu toe zijn vier van de ambulances die wij naar Oekraïne hebben gestuurd, kapotgeschoten door het Russische leger.’

Het werk voor de stichting kost een hoop tijd en energie, zegt ze, maar toch blijft ze ermee doorgaan: ‘Het is inmiddels een soort extra voltijdbaan geworden, maar als je kijkt naar wat er in Oekraïne gebeurt, werkt het heel relativerend. Het helpt om dingen in perspectief te kunnen zien, maar het lijkt me soms voor de mensen om mij heen behoorlijk irritant.’ Wanneer haar kinderen zeuren dat het eten niet lekker is, zegt ze: ‘Sorry, maar er zijn mensen met ergere problemen.’

Nederlandse steun

Ook de Nederlandse overheid blijft Oekraïne steunen, maar solidariteit is niet meer zo vanzelfsprekend als aan het begin van de oorlog, zegt Van Vuuren. Vanuit de PVV was er kritiek op de miljardensteun die het kabinet Schoof toezegde. En Mona Keijzer, BBB-minister van Asiel en Migratie in het vorige kabinet, opperde in 2024 dat West-Oekraïne naar haar smaak veilig was, en vroeg zich af of er mogelijkheden waren voor de terugkeer van Oekraïense vluchtelingen.

‘Ik ben altijd een pacifist geweest, maar door de oorlog in Oekraïne is mijn perspectief veranderd’

Van Vuuren vindt het belangrijk dat Nederland solidair blijft met het land, omdat de oorlog daar ook Europa raakt. Over mensen die tegen militaire en financiële steun uit Nederland zijn, zegt ze: ‘Ik denk dat we dankbaar mogen zijn dat de strijd niet op ons grondgebied wordt uitgevochten. De Russische retoriek toont dat ze niet alleen Oekraïne, maar ook Europa als vijand zien. Het is daarom ook in ons belang om Oekraïne actief te steunen.’

‘Ik ben altijd een pacifist geweest, maar door de oorlog in Oekraïne is mijn perspectief wel veranderd. De Oekraïners vechten uit zelfverdediging. Ze hebben geen alternatief. Ik ben natuurlijk niet vóór oorlog, maar pacifisme lijkt een luxe die voorbehouden is aan mensen die in landen wonen waar het veilig is. Als je eigen kinderen gevaar lopen, dan wil je die toch kunnen verdedigen?’

De Russische bezetting is gruwelijk, zegt ze. Neem de orkestdirigent uit Cherson, een studiegenoot van Lysenko, die werd vermoord omdat hij weigerde een muziekstuk te dirigeren om de Russische annexatie te vieren. ‘Als je achteraf hoort wat er is gebeurd in de door Rusland bezette gebieden…. dat is bijna niet te verdragen.’