Weken, maanden, soms jaren zijn studenten bezig met hun scriptie. In de rubriek Thesis Tales zetten we het onderzoek van studenten in de spotlights. Aflevering 8: Jelte Schermer (27) deed voor zijn master Molecular Sciences onderzoek naar de effecten van de nieuwe drugswetgeving op het gebruik van designerdrugs onder studenten.

Hoe kwam je op dit onderwerp?

‘Designerdrugs zijn inherent chemisch, wat past bij mijn scheikundige achtergrond. Maar het onderwerp heeft ook een maatschappelijke kant. Die combinatie vond ik interessant. Ook leeft het onderwerp erg onder studenten. Bovendien werd in januari 2025 in de Eerste Kamer een wet aangenomen die een nieuwe groep designerdrugs verbiedt. Ik was benieuwd naar wat deze wet zou gaan betekenen voor studenten.’

Wat zijn designerdrugs?

‘Designerdrugs – of synthetische drugs – lijken erg op de conventionele drugs die we kennen, zoals coke, cannabis, MDMA en speed. Deze waren al langer verboden op basis van hun moleculaire samenstelling. Maar designerdrugs zijn zo gemaakt dat ze net een andere chemische vorm hebben, waardoor ze tot voor kort buiten de wettelijke drugsregulatie vielen.

‘Designerdrugs waren relatief gemakkelijk en goedkoop verkrijgbaar. De nieuwe wet verbiedt – in plaats van specifieke chemische samenstellingen – de basisstructuur waarop veel van de middelen gebaseerd zijn. Op die manier vallen bestaande én toekomstige designerdrugs – en de grondstoffen uit de belangrijkste designerdrug groepen – nu onder de Opiumwet.’

Hoe heb je dit onderzoek aangepakt?

‘Ik heb me eerst goed ingelezen. Vervolgens heb ik contact opgenomen met het Trimbos-instituut. Dat is een organisatie die zich bezighoudt met middelengebruik en mentale gezondheid, bijvoorbeeld door middel van onderzoek en voorlichting. Zij zitten bijvoorbeeld achter de Stoppen met Roken campagne en de Niks Onder 18 campagne. Daar ben ik een hele fijne samenwerking mee aangegaan op de afdeling drugspreventie.

‘Ik vond het heel opvallend dat het gebruik van drugs voor de participanten helemaal niet illegaal voelt’

‘Ik ben interviews gaan houden met studenten die ervaring hadden met het gebruik van designerdrugs, en daarover wilden vertellen. Je vraagt naar gevoelige informatie, dus ik moest goed kijken naar hoe ik de anonimiteit kon waarborgen. Daar kwam ook een ethische toetsing aan te pas. Via via kon ik mensen vinden die bereid waren mee te doen. Uiteindelijk had ik enorm veel data. Die heb ik geanalyseerd en verwerkt in mijn scriptie.’

Wat ontdekte je zoal?

‘De verschillende motivaties voor het nemen van drugs lagen erg uit elkaar. Sommige mensen gebruiken het om stimulerende effecten na te jagen en anderen gebruiken het experimenteel – omdat ze nieuwsgierig zijn naar de ervaring. Ook de frequentie van het gebruik liep uiteen. Sommigen gebruikten het eens per jaar, anderen wekelijks. Ook hadden enkele mensen last gehad van de verslavende effecten.’

‘Ik vond het heel opvallend dat het gebruik van drugs voor de participanten helemaal niet illegaal voelt. Het is erg genormaliseerd in hun omgeving en op feestjes. Op festivals wordt er bijvoorbeeld nauwelijks gecontroleerd op drugsbezit. Ik heb zelf ook het idee dat het veel minder gangbaar was toen ik tien jaar geleden begon met studeren. Maar alsnog is het onder de meeste mensen niet de norm.’

Is dat problematisch?

‘Het gevaar is dat mensen vergeten dat drugs ook verslavend en schadelijk kunnen zijn. Vooral met designerdrugs kun je je daarop verkijken. Zo heb je bijvoorbeeld 3-MMC – ook wel ‘miauw’ of ‘poes’ genoemd – wat qua werking lijkt op een combinatie van cocaïne en XTC. De effecten van 3-MMC lijken milder dan de traditionele drugs, maar mensen hebben daardoor niet altijd door dat het wel net zo verslavend kan zijn als cocaïne. Mensen geven dan ook aan dat ze het moeilijk vinden het middel niet te blijven gebruiken. Bovendien zijn de effecten op de lange termijn nog niet zo goed onderzocht bij designerdrugs, zoals wel het geval is bij traditionele drugs die al veel langer meegaan.’

Wat is de conclusie van je scriptie?

‘Het is ontzettend lastig om een goede balans te vinden tussen het verbieden van drugs en tegelijkertijd het in goede banen leiden van drugsverbruik, dat onvermijdelijk plaats zal vinden. Bij een verbod op drugs wordt het gebruik niet automatisch minder, maar vindt de verkoop meer achter de schermen plaats, waardoor er minder controle is op de kwaliteit en op de mensen die het verkopen. Dat verhoogt het risico dat er schadelijke stoffen vermengd zijn met de drugs.’

‘Tegelijkertijd is het ook niet goed als we drugs te veel gaan normaliseren. We moeten mensen beschermen tegen schadelijke middelen. Een mogelijke middenweg zou zijn om goed te informeren, maar ook om hulp beschikbaar te stellen. Bij  Iriszorg kun je bijvoorbeeld terecht om je drugs te laten testen. Dan ben je in ieder geval zeker dat er geen verontreinigingen in vermengd zijn. Ook bieden zij hulp bij verslaving.’

‘Wat zo’n wet in ieder geval doet, is zorgen dat bepaalde middelen een stuk minder gemakkelijk beschikbaar zijn. Dat maakt het gebruik ervan minder normaal.’

Wat zou je andere studenten die hun scriptie schrijven mee willen geven?

‘Begin gewoon met schrijven. Zelf vond ik het lastig om alle data die ik had verzameld op papier te zetten. Het helpt om gewoon te beginnen, ook al is het nog niet perfect. Ook raakte ik soms het overzicht kwijt. Voor mij hielp het om eerst scherp te hebben wat het verhaal was dat ik wilde vertellen, en van daaruit terug te werken en te bepalen wat de relevante dingen waren om te benoemen.’

Heb je vragen over drugsgebruik of maak jij je zorgen over jezelf of iemand anders? Bel de drugsinfolijn 0900-1995 of ga naar drugsinfo.nl.