Neem je goede voornemens serieus, zegt columnist Kim Fairley, en maak er een resolutie van met financiële consequenties.

Zo’n 40 procent van de Nederlanders en ruim 60 procent van de jongere generatie maakt jaarlijks nieuwe voornemens, blijkt uit onderzoek van bureau Motivaction. Met stip bovenaan staat de wens om meer te bewegen. Of preciezer: de wens om een fittere versie van je huidige zelf te worden.

Op elk moment in het jaar kun je een streep trekken door het verleden en een nieuwe stip op de horizon zetten. Wat zo aansprekend is aan een nieuw jaar, is het fresh start effect: het idee van een schone lei. Alles waar je zo van gruwelt aan jezelf, dát wás vorig jaar. De overgang van oudejaars- naar nieuwjaarsdag is als een rite de passage. Nieuw jaar, nieuwe jij.

De intenties zijn amper uitgesproken of de realiteit hakt er al in: poeh, die te nemen stappen vallen tegen. De ‘intentie-actie-kloof’ wordt dat in psychologisch vakjargon genoemd. Al decennia houdt het psychologen en economen van de straat: hoe kunnen we mensen helpen om gezonde gewoontes te ontwikkelen?

Om te beginnen: nieuwe gewoontes ontstaan wanneer je dat immens grote doel – de fitste versie van jezelf – opknipt in haalbare acties die je koppelt aan een vaste plek en een vast moment. Denk aan tandenpoetsen. Dat is een automatisme; je wilskracht wordt niet aangesproken. Naar bed? Je poetst je tanden. Zo moet het ook met je wens om meer te bewegen. Woensdagochtend? Dan ga je een kwartiertje een blokje om. Waarom? Omdat het woensdagochtend is.

Vaak is grover geschut nodig. Financiële beloningen voor elke succesvol sportmoment bijvoorbeeld, wat de basis vormt voor het programma ASR Vitality van verzekeraar ASR. Niet getreurd als je geen vermogende sponsor hebt, want wat nóg beter werkt zijn zogenaamde zelfgefinancierde contracten met een borgsom. Geef me even de kans dit uit te leggen, want het wordt smullen.

Plechtig stel je een persoonlijke ‘nieuwjaarsresolutie’ op, als een verklaring van intentie. Je bepaalt zelf een borgsom als inleg, bijvoorbeeld 100 euro. Als je doel na de verstreken tijd is behaald, behoud je de inleg. Zo niet, dan ben je het geld kwijt. Hoezo kwijt? Je doneert het bijvoorbeeld aan een doel waar je totaal niet achterstaat. Of je vrienden die met je meedoen –  oh ja, samen is ook een heel goed idee – gaan uit eten van de gezamenlijke borgsom. Zonder jou!

Ik zou willen dat ik voorgaande voorbeelden zelf had bedacht, maar niets is minder waar. Duizendpoot Nynke de Jong berichtte over haar gezondheidschallenge, en het platform Stickk maakt het mogelijk persoonlijke intenties vast te leggen en te koppelen aan beloningen, met als extra stimulans de anti-goededoelen-optie.

78 procent van de mensen die goede voornemens maakt, denkt daarin te slagen. Gezien de gestage groei van het aantal mensen met overgewicht in Nederland, vrees ik dat hier sprake is van onrealistisch optimisme. Stel een nieuwjaarsresolutie op zoals Nynke de Jong haar gezondheidschallenge aanpakte: samen en met geldinleg aan de voorkant – en bewijs me van het tegendeel.

Vox-columnist Kim Fairley is universitair docent bedrijfseconomie.

Lees alle columns van Kim Fairley