Collegevoorzitter Alexandra van Huffelen bracht twee weken terug, samen met twee studentmedewerkers, een werkbezoek aan Aruba, Bonaire en Curaçao. Het doel: banden aanhalen en studentenwerving. Op de trip - met name de bestemming - kwam ook kritiek.

Tien scholen, drie eilanden, twee radioshows, twee tv-optredens en talloze formele en informele afspraken – en dat allemaal binnen een week. De agenda’s van collegevoorzitter Alexandra van Huffelen en studentmedewerkers Timothy Richards en Fleur Onderstal zaten in de week van 19 oktober propvol tijdens hun bezoek aan het Caribisch gebied.

Op verwijten dat het een snoepreisje was naar een warme bestemming, reageren de collegevoorzitter en de student afwijzend. Richards: ‘Het strand? Als je de wekker om 6.30 uur zette.’

Waarom moet de Radboud Universiteit studenten werven op Aruba, Bonaire en Curaçao?

Van Huffelen: ‘We moeten niet vergeten dat de eilanden onderdeel uitmaken van het Nederlandse Koninkrijk. En dat mensen die daar geboren zijn een Nederlands paspoort hebben. Het staat duidelijk in de strategie dat we meer studenten in Nijmegen willen, daar valt deze groep onder. Daarom geven we voorlichting op middelbare scholen, niet alleen in Nijmegen, maar ook elders in het land – of in Duitsland bijvoorbeeld.’

‘Tijdens de reis hebben we in totaal tien scholen bezocht, verdeeld over de drie eilanden. Maar ook twee radio-interviews gegeven, op Bonaire en Aruba, aangeschoven bij een tv-show in Curaçao en heel veel mensen gesproken, waaronder de ministers van onderwijs en rectoren van de universiteiten op Curaçao en Aruba.’

Timothy, jij bent geboren op Bonaire en was onder andere terug op je oude school. Wat heb je daar precies verteld?

Richards: ‘Als je op het vwo zit op de eilanden is het bijna vanzelfsprekend dat je in het buitenland gaat studeren. Meestal in Nederland of de VS. Die uiteindelijke keuze wordt vaak bepaald door wie je al kent, of waar je al familie hebt wonen. Voor mij op Bonaire was dat een docent die ook op de Radboud Universiteit werkt.’

‘Ik kan uit eigen ervaring vertellen hoe het is om die stap te zetten. Ik heb ook die twijfels en vragen gehad die scholieren daar hebben. Ik herken waar ze mee zitten. Nu kun je bij zo’n grote stap, die studeren in het buitenland is, niet alle twijfels wegnemen. Maar een simpele vraag over studeren in het Engels of in het Nederlands, kan ik uit eigen ervaring beantwoorden. Daarnaast neem ik ze mee in het proces van een studiekeuze en wat studeren in Nijmegen betekent. En ik heb ze laten zien hoe het is om in Nijmegen te wonen en te studeren.’

Want hoe is het om je eiland te verlaten en in het buitenland te studeren?

Richards: ‘Dat is niet makkelijk. Het is een nieuwe studie en universiteit, maar ook een nieuwe cultuur. Ik zat in een wiskundecollege toen ik voor het eerst sneeuw zag uit het raam. Als 17-jarige kwam ik hierheen. Ik was te jong om een telefoonabonnement af te sluiten, maar ik moest me wel hier in mijn eentje redden.’

Hoeveel potentiële studenten bereik je met deze voorlichting?

Van Huffelen: ‘Je hebt daar natuurlijk maar een beperkt aantal vwo-scholen. Alsnog waren op sommige plekken wel tachtig mensen op de voorlichting af gekomen. En omdat je ook docenten en decanen spreekt, hoop je dat het een doorwerking heeft voor de komende jaren. Daarbij hebben veel mensen onze radio- en tv-optredens meegekregen. Maar het blijft lastig te zeggen hoeveel studenten je één op één binnenhaalt doordat je bij een bepaalde school of beurs bent geweest.’

Werven andere universiteiten ook op de eilanden?

Van Huffelen: ‘Ik weet dat de Erasmus Universiteit het ook doet, net zoals de Hogeschool van Den Haag.’

Een andere reden voor het bezoek was het aanhalen van de banden met de universiteit van Curaçao.

Van Huffelen: ‘En ook met de universiteit van Aruba. Beide instellingen bieden zowel WO- als HBO-opleidingen aan. Met de universiteit van Curaçao hebben we al banden, en vanuit hen kwam de vraag om die te intensiveren – met name op het gebied van rechten. Enkele van onze docenten doceren daar bijvoorbeeld al. We willen dat structureler gaan inrichten. Met de universiteit van Aruba willen we in de toekomst ook samenwerkingen opzetten.’

Hoe ziet dat er concreet uit?

Van Huffelen: ‘Denk aan onderzoekssamenwerkingen. Bijvoorbeeld op het gebied van klimaatverandering: Je kunt op de eilanden heel andere data ophalen dan hier in Nederland. Dan heb je het over hoe je samen beurzen kan aanvragen daarvoor. Of denk aan het structureler uitwisselen van docenten. Nu gaat dat vaak op persoonlijke basis, omdat er toevallig al connecties zijn.’

Jongeren die naar het buitenland vertrekken om te studeren, hebben ook een keerzijde voor de ABC-eilanden. Velen keren niet terug en daarmee is er een brain drain gaande.

Van Huffelen: ‘Als universiteit moet je niet alleen studenten opleiden, je moet ook kijken waar ze vervolgens terechtkomen. Daar horen afspraken met instellingen en bedrijven bij. Dat werkt ook zo in Nijmegen. NXP heeft mensen nodig die goed zijn in semicon, dan gaan wij kijken hoe we die kunnen opleiden. Zo’n soort rol kunnen we ook voor de eilanden vervullen.’

‘Het is een andere ervaring of je een half jaar bij het Gerechtshof van Arnhem-Leeuwarden stage loopt of naar Curaçao gaat.’

‘We willen studenten niet alleen hier goed opvangen, we willen ook zorgen dat ze daar weer goed terechtkomen. Dat ze een baan krijgen, een huis kunnen vinden, hun studieschuld kunnen aflossen. Vroeger waren dat soort regelingen er vanuit de overheid, maar die zijn inmiddels allemaal afgeschaft. Daarom kijken wij nu hoe je studenten daarop voorbereidt. Bijvoorbeeld door, afhankelijk van je studie, stage te lopen bij de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten, de overheid van Aruba of het ziekenhuis op Bonaire.’

Kunt u een concreet voorbeeld geven van zo’n samenwerking?

‘Sigmar Carmelia, de nieuwe president van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie (het orgaan dat gaat over rechtspraak op de ABC-eilanden, Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba, red.) is een alumnus van de Radboud Universiteit. Ik heb tijdens de reis met hem gesproken en hij gaf aan dat hij graag meer mensen van het eiland daar in de rechtspraak zou zien werken. Het hof is nu toch grotendeels gevuld met mensen die uit Nederland komen. Maar die zijn minder bekend met de cultuur daar, terwijl cultuur in de rechtspraak juist een belangrijke rol speelt.’

‘Wij hebben aan de Rechtenfaculteit een afdeling die zich ook bezighoudt met Koninkrijksrecht en Caribisch recht. We willen met die afdeling en het Gemeenschappelijk Hof van Justitie regelen dat er stageplekken beschikbaar komen, zodat mensen daar terug kunnen keren. Het is een andere ervaring of je een half jaar bij het Gerechtshof van Arnhem-Leeuwarden stage loopt of naar Curaçao gaat.’

U heeft, door uw vorige functie als staatssecretaris van Koninkrijksrelaties, een groot netwerk daar, liet de directeur Marketing en Communicatie al eerder optekenen. Is dat ook de reden waarom u meegaat op deze wervingsreis?

Van Huffelen: ‘Zeker. Dankzij dat netwerk heb ik veel mensen kunnen spreken en goede afspraken voor de toekomst kunnen maken.’

Maar u kunt dat netwerk toch ook overdragen en iemand anders sturen?

Van Huffelen: ‘Uiteindelijk wel, maar dat duurt even.’

In tijden van bezuinigingen let iedereen op uitgaven. Dan komt zo’n bezoek ook gelijk onder een vergrootglas te liggen. Wat heeft de gehele trip gekost?

Van Huffelen: ‘De vluchten en het verblijf kostten enkele duizenden euro’s.’

Er moest tijdens de trip een privévlucht worden geregeld om van het ene naar het andere eiland te vliegen. Ging dat per privéjet, zoals online werd gesuggereerd?

Van Huffelen: ‘Ik wil voorkomen dat dit nu hét verhaal wordt. Want het is eigenlijk heel simpel. We hadden een vlucht geboekt via DGI (het verplichte reisbureau van de universiteit, red.). Maar op de een of andere manier heeft DGI die vluchten last minute gecanceld. We hebben geprobeerd om te boeken. Maar dat bleek onmogelijk.’

‘Ik zou het zeker geen “jet” noemen, het was meer een vliegende brommer.’

Richards: ‘Dan zouden we ons programma missen én ook de terugvlucht naar Nederland. Die ging vanaf een ander eiland.’

Van Huffelen: ‘Dat hebben we opgelost door inderdaad zelf met een klein vliegtuigje te gaan. Ik zou het zeker geen “jet” noemen, het was meer een vliegende brommer. We pasten er met z’n drieën en onze koffers in. We hebben daarvan gezegd dat we het geld op DGI gaan verhalen.’

‘Deze kritiek komt ook uit een hoek die de eilanden ziet als een plek van vakantie en toerisme. Daarmee doe je de inwoners tekort. Er wordt daar gestudeerd, onderzoek gedaan en gewerkt. Dat is van belang vanwege ernstige maatschappelijke problemen op het gebied van gezondheid, klimaat en armoede. De Radboud Universiteit kan daar een nuttige rol in spelen.’

Gaat de Radboud Universiteit in de toekomst vaker naar het Caribisch gebied voor studentenwerving?

Van Huffelen: ‘Voor de werving hebben we een uitgebreid programma opgezet waarin we veel naar beurzen gaan – ook online. We reizen daarvoor, als het ware, de hele wereld af. Dus in die zin is het niet uitzonderlijk dat we op reis zijn gegaan om dit te doen. Zeker omdat er in dit geval ook nog andere ontmoetingen bij zaten.’

‘We willen daarbij de inzet van studenten intensiveren. Want nu zien we vaak dat, zoals Timothy al vertelde, de studiekeuze van scholieren op de eilanden toch gebaseerd is op mensen die ze al kennen.’

Komen er ook mensen vanuit de eilanden deze kant op?

Van Huffelen: ‘Jazeker. Er zijn bijvoorbeeld studiereizen van middelbare scholieren naar Nederland. We hebben Timothy en andere Caribische studenten weer gevraagd om hen dan op te vangen hier.’

‘Ik ben ook bij een van de voorgangers van de katholieke kerk op Curaçao geweest om te spreken over hoe we een rol kunnen spelen om Caribische studenten hier thuis te laten voelen. We hebben afgesproken dat hij ook naar de studentenkerk komt.’

Noot van de redactie: DGI Travel was onbereikbaar voor commentaar.