Collegevoorzitter is lid van de benoemingsadviescommissie voor de nieuwe Letterendecaan: hoe opmerkelijk is dat?
-
Het Berchmanianum. Foto: Dick van Aalst
In de benoemingsadviescommissie voor de nieuwe decaan van de Letterenfaculteit heeft ook collegevoorzitter Alexandra van Huffelen plaatsgenomen. Een universiteitsbestuurder die adviseert over een nieuwe decaan: hoe opmerkelijk is dat en hoe zit dat bij andere universiteiten?
Wat is er precies aan de hand?
Na de geruchtmakende mail waarin Paula Fikkert haar vertrek aankondigde, is de zoektocht naar een nieuwe Letterendecaan begonnen. Voor het eerst zit de voorzitter van het college van bestuur, Alexandra van Huffelen daarbij in de benoemingsadviescommissie (de BAC). In een mail aan alle Letterenmedewerkers schreef de commissie daarover:
‘In de BAC neemt ook een lid van het cvb zitting. Bij functies waarbij het cvb de direct leidinggevende is – zoals bij een decaan – is betrokkenheid vanuit het cvb op voorhand gewenst zodat het in een vroeg stadium mee kan denken en bijdragen aan een zorgvuldig en gedragen proces. Vergelijkbare werkwijzen worden ook toegepast in andere benoemingen, zowel binnen als buiten de universiteit.’
De vacaturetekst
Ook de nieuwe vacaturetekst lijkt de sporen van de nieuwe koers te dragen. Waar een decaan drie jaar geleden nog geacht werd ‘mee te denken over de strategie’ is de eerste verantwoordelijkheid in 2026 opgeschoven naar ‘de implementatie van de universitaire strategie binnen de faculteit’. Vergelijk de vacatureteksten voor de decaan Managementwetenschappen (juli 2023, aangesteld in 2024) en decaan Letteren (juni 2026).
Waarom is dit opmerkelijk?
Na alle onrust rond Letterendecaan Paula Fikkert lijkt de toevoeging van de collegevoorzitter aan de benoemingscommissie niet toevallig. Fikkert vertrok mede omdat ze het niet eens was met de koers van het college van bestuur, die te veel door consultants zou worden bepaald. De toevoeging van de collegevoorzitter aan de BAC kan de indruk wekken dat het college van bestuur de teugels van de faculteit strakker in handen wil houden.
In de UGV (Universitaire Gemeenschappelijke Vergadering) vroeg Rosa Raeijmaekers (AKKU) afgelopen maandag onder meer aan het college van bestuur wat die keuze nu uitstraalt. Het antwoord van rector José Sanders: ‘Niets anders dan bij de aanstelling van de decaan van de Rechtenfaculteit, waarbij we ook heel betrokken waren bij het kiezen van een decaan die de faculteit goed kan leiden en vertegenwoordigen. Dat is nu precies eender.’
Rond de benoeming van de Rechtendecaan was destijds wel veel te doen: na het plotse vertrek van Roel Schutgens als decaan stelde het CvB Michiel Kompier aan als interim-decaan. De facultaire medezeggenschap, die niet gehoord was, weigerde met hem samen te werken, net als de vice-decanen. Uiteindelijk vertrok Kompier, Michaël Veder volgde hem op als interim-decaan. Waarna er een benoemingsadviescommissie voor een nieuwe decaan werd aangesteld met voor het eerst de rector als voorzitter.
Is het BAC-lidmaatschap van een collegelid ook vastgelegd in de officiële procedure?
Nee. In de ‘Procedure (vice-)decanen’, een onderdeel van de Topkaderregeling van de Radboud Universiteit, staat:
‘Het college van bestuur stelt een benoemingsadviescommissie (BAC) in van vijf leden, waarvan de voorzitter (in beginsel een decaan van een andere faculteit) rechtstreeks benoemd is door het CvB. De overige leden (waaronder de directeur bedrijfsvoering als (adviserend) lid, een lid namens de FSR en een lid namens de OC zonder last of ruggenspraak) worden voorgedragen door de decaan (feitelijk het faculteitsbestuur).
(..) De commissie heeft een kick-off met de rector van het CvB en stelt in overleg met de divisiedirecteur HR een functieprofiel op. Dit profiel wordt vastgesteld door het CvB. Het CvB verstrekt de BAC een zoekopdracht om te bezien of er geschikte kandidaten zijn voor de functie van decaan.’
Door de toevoeging van de collegevoorzitter aan de BAC brengt de benoemingscommissie (met de collegevoorzitter) nu dus advies uit aan het college (met de collegevoorzitter).
In de UGV zei José Sanders daar over: ‘Het is niet onmogelijk. De Topkaderregeling staat toe dat het College van Bestuur de voorzitter van de benoemingsadviescommissie benoemt. Dat is bijvoorbeeld gebeurd bij de Rechtenfaculteit, waar ik voorzitter was van de benoemingsadviescommissie. Dit keer is ervoor gekozen om de collegevoorzitter niet de voorzitter (van de commissie, red.) te laten zijn, maar wel lid.’
Anderzijds gaf ze toe dat het college nadenkt ‘hoe we de rol van het college van bestuur in de topkaderregeling ook nog wat kunnen verduidelijken en meer vanzelfsprekend kunnen maken. Want dat is eigenlijk in álle andere universiteiten in Nederland heel gewoon. Meestal is het dan de rector die voorzit, maar andere oplossingen komen ook wel eens voor.’
Ook een woordvoerder van de universiteit hint op een aanpassing van de regeling Topkader: ‘Betrokkenheid van het college van bestuur bij benoemingsadviescommissies van decanen is van belang omdat het daarmee als leidinggevende vroegtijdig betrokken is en zo bij kan dragen aan vormgeving van het proces en draagvlak. Ook bij andere universiteiten is dat gebruikelijk. De regeling Topkader maakt dit al mogelijk maar zal de komende periode nader worden bekeken op uitwerking in deze zin.’
Hoe gebruikelijk is het dat er een collegelid in de BAC zit bij vacatures voor decanen aan de Radboud Universiteit?
Bij de benoeming van decaan van de Faculteit der Sociale Wetenschappen Evelyn Kroesbergen in 2022, decaan van de Faculteit der Letteren Paula Fikkert in 2024 en decaan van de Faculteit der Managementwetenschappen Saskia Lavrijssen in 2024 zat er nog geen CvB-lid in de commissie. Bij de benoeming van rechtendecaan Frits-Joost Beekhoven van den Boezem (2026) zat rector José Sanders voor het eerst wél in de benoemingsadviescommissie: als voorzitter zelfs.
En bij andere universiteiten?
Of het bij ‘álle andere universiteiten in Nederland heel gewoon’ is, zoals José Sanders in de UGV zei, hebben wij niet kunnen vaststellen, maar bij veel universiteiten (Amsterdam – UvA en VU, Delft, Eindhoven, Groningen, Leiden, Maastricht, Tilburg, Twente, Utrecht) zit er inderdaad een CvB-lid in de benoemingscommissie voor een nieuwe decaan. Al gaat het bij sommige universiteiten expliciet om de rector.
Bij de Universiteit Maastricht ontstond in 2019 een conflict toen rector Rianne Letschert (de huidige Minister van Onderwijs) voorstelde om voortaan het voltallige CvB in de BAC te laten plaatsnemen. Het college haalde bakzeil en bleef bij het bestaande reglement, dat voorschreef dat er één collegelid (de rector) in de BAC plaatsneemt. De faculteitsraad kreeg er juist twee zetels bij.
Het commentaar van Letschert destijds: ‘Ik had het liever anders gezien, ik had gewild dat het hele college van bestuur in de BAC kleur zou moeten bekennen. Dat was transparanter geweest. Nu hebben we toch als college een laatste sollicitatiegesprek achter gesloten deuren.’
In haar afscheidsinterview in Maastricht keek Letschert onlangs nog eens op de consternatie terug: ‘Wat ik zélf echt spannend vond, was het conflict met de universiteitsraad over een nieuwe procedure voor de decaansbenoemingen.’
Wat zegt de wet?
In de WHW, de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, is helemaal niets vastgelegd over een benoemingsadviescommissie. Artikel 9.13 (‘Benoeming en ontslag decaan’) schrijft slechts voor dat “de decaan wordt benoemd, geschorst en ontslagen door het college van bestuur. De benoeming geschiedt voor een door het college van bestuur te bepalen termijn. (..)
Alvorens tot benoeming of ontslag van de decaan over te gaan, hoort het college van bestuur vertrouwelijk de faculteitsraad van de desbetreffende faculteit over het voorgenomen besluit tot benoeming of ontslag.”
Komt er voortaan in elke BAC voor een decaan een lid van het college?
Die vraag werd ook gesteld in de UGV deze week. Het antwoord van de rector: ‘Dat zou zomaar kunnen, misschien zelfs als voorzitter. Zoals dat ook bij andere universiteiten volstrekt normaal is.’
Komen er meer aanpassingen in de regeling Topkader?
Dat is niet uitgesloten. In de mail aan alle Letterenmedewerkers staat ook: ‘De leden van de BAC, ongeacht hun formele rol (lid of adviserend lid), zijn overeengekomen samen te werken met als doel om op basis van consensus tot een voordracht te komen.’ De regeling maakt nu nog wel onderscheid tussen de adviserende en stemhebbende leden. Zal die aanpassing in de toekomst worden geformaliseerd?
Aanvulling: Bij de Wageningen University & Research (WUR) zit er geen CvB-lid in de benoemingsadviescommissie voor een nieuwe decaan, meldt een WUR-woordvoerder. Formeel bestaat de WUR overigens uit één faculteit. Die kent een onderwijsdecaan en een onderzoeksdecaan.
Bij de Erasmus Universiteit werkt het nog weer anders, legt een woordvoerder van die universiteit uit. Daar worden drie commissies samengesteld in de zoektocht naar een nieuwe decaan: een selectiecommissie (SC), een benoemingsadviescommissie (BAC) en een adviescommissie Medezeggenschap (ACM). De selectiecommissie voert de eerste gesprekken met kandidaten stelt vervolgens “in principe maximaal twee kandidaten voor” die als “in principe benoembaar” worden gekwalificeerd voor een gesprek met de BAC en de ACM.
In de BAC en de ACM zitten geen leden van het CvB, maar in de selectiecommissie wel: twee zelfs. Een van die twee is ook de voorzitter van die commissie.
Buitenstaander schreef op 9 juli 2026 om 13:58
Een CvB-lid als voorzitter van een benoemingsadviescommissie is een onwenselijke vermenging van functies. De BAC bestaat juist om het college van bestuur onafhankelijk te adviseren over een benoeming waarover datzelfde college beslist. Zit een collegelid de commissie voor, dan adviseert het bestuur feitelijk zichzelf: wij van WC-Eend adviseren WC-Eend.
Maar ook zonder de voorzittershamer is het probleem niet opgelost. Dat de collegevoorzitter “slechts” lid is, is een formeel onderscheid dat in de praktijk weinig betekent. In een commissie van vijf is de hoogste bestuurder van de universiteit nooit een gewoon lid. Haar oordeel weegt informeel zwaarder, want iedereen aan tafel weet dat het CvB uiteindelijk beslist en dat de decaan straks onder haar valt. Een niet ondenkbaar risico is dat facultaire leden, zeker de vertegenwoordigers namens FSR en OC, zich minder vrij kunnen voelen om kandidaten te steunen die kritisch staan tegenover de bestuurskoers, met “de hoogste baas” aan tafel. Dat heet anticipatie-effect: de commissie gaat vanzelf zoeken naar wat het college wil horen, en het “advies” wordt een voorspelling van het besluit.
De afspraak dat de BAC “op basis van consensus” tot een voordracht komt, versterkt dit nog: consensus met de collegevoorzitter erbij betekent de facto een vetorecht voor het CvB vóórdat het CvB formeel iets te beslissen heeft. Het onderscheid tussen advies en besluit, de kern van de hele constructie, verdampt daarmee.
Juist na het vertrek van Fikkert, dat draaide om onenigheid over de bestuurskoers, wekt dit de schijn dat niet gezocht wordt naar een decaan die de faculteit vertegenwoordigt richting het bestuur, maar naar één die de bestuursstrategie implementeert in de faculteit, een verschuiving die de nieuwe vacaturetekst letterlijk bevestigt. Betrokkenheid van het CvB is legitiem, maar daarvoor volstaat een adviserende rol of het bestaande beslismoment ná het advies. Wie beslist, hoort niet aan de adviestafel te zitten als voorzitter niet, en als lid eigenlijk ook niet. Dat het bij andere universiteiten wellicht net zo gaat wil niet zeggen dat het navolging behoeft, liever niet zelfs.
Koen schreef op 9 juli 2026 om 20:15
Helemaal mee eens. Het is de zoveelste actie van een CvB dat gaandeweg steeds meer top-down is gaan besturen. Wat mij het meest opvalt is dat er niet helder gemaakt kan worden waaróm deze breuk met benoemingen in het verleden nodig is.
Het voornaamste argument lijkt te zijn: “het is, heus waar, heel normaal (want iedereen doet het)”. Dat ondergraaft de legitimiteit van de vraag (want waarom iets bevragen dat ‘normaal’ is?) en is niet geldig (want, zoals opgemerkt, staand en belangrijk beleid wijzigen omdat de meerderheid het niet zo doet, betekent niet dat het beleid verbétert).
Waarom rommelt het de laatste jaren toch zo veel rondom het bestuur van onze instelling? Er zijn te veel incidenten om niet van een patroon te spreken. De vele steunbetuigingen richting Paula Fikkert — inclusief open brief van 4 oud-rectores en 1 oud-collegevoorzitter(!) — tonen dit des te meer aan.
Er wordt teveel van bovenaf opgelegd, de universiteit lijkt bedrijfsmatig bestuurd te worden en open discussies over de koers die onze universitaire gemeenschap wil varen, worden niet gevoerd. Dit is echt iets van de laatste jaren.
Ron Welters schreef op 9 juli 2026 om 22:27
Juridisch gezien zal het vast wel kunnen, daar niet van, maar mag alles wat kan?, om de gereformeerde theoloog Harrie Kuitert aan te halen.
Mireille schreef op 10 juli 2026 om 09:46
De oplossing is simpel: alle andere leden van de BAC kunnen hun medewerking weigeren zolang het CvB niet besluit af te zien van lidmaatschap van die BAC. Als niemand meewerkt met deze constructie, is het snel afgelopen. De bal ligt bij de andere leden van de BAC. Op het CvB hoef je niet te rekenen.
Medewerker schreef op 10 juli 2026 om 13:06
Het lijkt erop dat dit artikel voornamelijk gericht is op sensatie en beter zou passen in de Gelderlander dan in de Vox. Enkele opmerkelijke punten in het artikel:
– De vacaturetekst wordt vergeleken met die van de FdM, terwijl FdR of FTTR recenter en daarmee logischer zouden zijn.
– Of het bij andere universiteiten de norm is, heeft de Vox niet kunnen vaststellen. Toch volgt er in de zin erna een opsomming van een hele rits universiteiten waar dit wél de norm is.
Daarnaast zijn er in totaal vijf stemgerechtigde leden, en hoeft er geen consensus te zijn over de voordracht.
Persoonlijk vind ik het logisch dat, als je de directe leidinggevende van iemand wordt, je ook betrokken bent bij de selectie van die persoon. Ik vraag me af wat mensen met een leidinggevende functie binnen de Radboud ervan zouden vinden als, bijvoorbeeld HR voortaan de gehele selectie en werving zou doen.
Jammer om te zien dat er zoveel wantrouwen naar elkaar is binnen de universiteit. Tuurlijk worden er fouten gemaakt en moet je het daarover hebben, maar je moet ook verder met elkaar.
Buitenstaander schreef op 13 juli 2026 om 10:39
Een belangrijke vraag is of het deelnemen in de BAC door een CvB-lid een teken van vertrouwen of wantrouwen is.