Radboud Universiteit zet streep door beoogde samenwerking met Israëlische universiteit
-
Een locatie van de Ben-Gurion universiteit in Israël. Foto Shutterstock
Het college van bestuur houdt een samenwerkingsovereenkomst tegen met de Ben-Gurion Universiteit van de Negev. De Israëlische onderwijsinstelling draagt 'direct en specifiek' bij aan ernstige en systematische mensenrechtenschendingen, is een van de redenen. Het college volgt daarmee een raadgeving van de Adviescommissie Samenwerkingsverbanden.
Nadat er een voorstel binnenkwam voor samenwerking met de Ben-Gurion Universiteit van de Negev (BGU), adviseerde de Adviescommissie Samenwerkingsverbanden helder en duidelijk: niet aan te beginnen. De Israëlische universiteit draagt ‘direct en specifiek’ bij aan ernstige en systematische mensenrechtenschendingen gepleegd door de staat Israël en haar defensie- en veiligheidsapparaat, zowel in Gaza als in de bezette Palestijnse gebieden. Ook wordt mogelijk de wetenschappelijke integriteit geschonden. Dat staat in een rapport van november 2025.
Het college van bestuur neemt dat advies nu over, schrijft het. “Op basis van dit advies gaat de Radboud Universiteit op dit moment geen samenwerking aan met deze universiteit.” De commissie is aan het werk gegaan op basis van een door een medewerker voorgenomen samenwerkingsovereenkomst. Over wat voor overeenkomst het precies ging – of dit bijvoorbeeld in Europees of individueel verband was – is niets bekend gemaakt. Een woordvoerder van de universiteit geeft aan daar geen uitspraken over te kunnen doen.
Elite programma’s voor het leger
In haar analyse over de universiteit in Israël haalt de commissie de volgende zaken aan. De BGU faciliteert twee ‘elite academic programs’ in samenwerking met en gefinancierd door het Israëlische ministerie van Defensie en het Israëlische leger (IDF). Het gaat om de programma’s ‘Thunder’ en ‘Lightning’, die studie combineren met personeelswerving voor het IDF, en militaire training. Daarnaast wordt er samen met de IDF militaire technologie ontwikkeld op een technologische campus van de Israëlische universiteit. Tot slot faciliteert BGU een bachelor waarbinnen piloten voor de Israëlische luchtmacht (IAF) worden opgeleid.
“Door het opleiden van piloten, aanbieden van elite programma’s voor de IDF en het ontwikkelen van militaire technologie” draagt de universiteit bij aan mensenrechtenschendingen, schrijft de commissie. Bovendien vormt de band tussen de universiteit en de IDF en IAF een mogelijke schendig van de academische integriteit. De samenwerking impliceert volgens de commissie dat verantwoordelijkheid om rechten van anderen te erkennen, wordt verzuimd.
Geen lopende samenwerkingen
Volgens de website academic complicity, die samenwerkingsverbanden tussen Nederlandse onderwijsinstellingen en Israëlische instanties en overheden in kaart brengt, zijn er geen lopende banden tussen de Nijmeegse universiteit en de BGU. Andere onderwijsinstellingen, waaronder de Vrije Universiteit, de Universiteit van Amsterdam en Twente University, hebben die wel.
Andere adviezen
Niet alleen samenwerkingen met Israëlische instellingen worden onder de loep genomen door de Adviescommissie Samenwerkingsverbanden. Er wordt – bijvoorbeeld – ook gekeken naar de samenwerking met China, waar vooraanstaand wetenschappelijk onderzoek gedaan wordt, maar tegelijkertijd de academische vrijheid en mensenrechten onder druk staan. Nog dit voorjaar wordt er een advies verwacht over het Aziatische land.
Ook wetenschappers kunnen zich melden bij de commissie, als zij twijfelen over individuele samenwerkingen. In september 2025 gaf de commissie het advies aan het college van bestuur van de Radboud Universiteit om zich hard te maken voor het opschorten van het Europese Associatieverdrag met Israël, wegens de ernstige mensenrechtenschendingen door Israëlische samenwerkingspartner.