Bij de studentenkerk op de campus ben je niet enkel welkom voor Bijbelstudies. Er vinden ook rouwgroepen plaats voor studenten die een dierbare zijn verloren. ‘Ik had het gevoel dat niemand mijn ervaring écht begreep.’

Een rode kaars wordt in de studentenkerk aangestoken aan het begin elke bijeenkomst. De kaars wordt rondgegeven en dan ontstaat een moment van verstilling, vertelt een van de begeleiders van de rouwgroep, Nicole Schubert. ‘Zo schakelen we van het drukke dagelijkse leven naar een veilige omgeving.’ Elk halfjaar is er één rouwgroep met zes studenten, deze komen dan zes keer bijeen.

De eerste bijeenkomst is gericht op kennismaken, vertelt studente Elske* (26) die de rouwgroep volgde. ‘Je leert wat theoretischer over hoe rouwen nu eigenlijk werkt. Onder meer dat je rouw fysiek kunt voelen.’ Er wordt dan bijvoorbeeld een lichaam op een A3-vel getekend, en de studenten wijzen aan waar ze hun rouw voelen. Ook kunnen twee studenten het podium nemen om een overledene uitgebreid te herdenken.

Rouw kan het dagelijks leven op zijn kop zetten en een gevoel van eenzaamheid veroorzaken, vertelt studente Ida* (24), die de groep ook volgde. ‘Ik had het gevoel dat niemand mijn verlies écht begreep. Ik kende geen medestudenten met een vergelijkbare situatie.’

Rouw speelt ‘zich tussendoor af’

Dat is volgens pastores Schubert en haar collega Jolinde Lucas niet gek. ‘De rouw van studenten speelt zich af tussen colleges en bijbaantjes door’, vertelt Lucas, ‘terwijl emoties als verdriet, verwarring en schuld blijven opstapelen.’ Dit wordt bevestigd door studente Elske: ‘Ik kon tijdens een college opeens in huilen uitbarsten.’

Twee jaar geleden verloor de student plots een vriendin. ‘Het was een grote shock, want iemand van 25 hoort niet zomaar te overlijden.’ Ondanks dat ze hierover kon praten met de rest van haar vriendengroep, liep ze vast met studeren. Een studiecoach verwees haar uiteindelijk door naar de studentenkerk.

Ida verloor haar goede jeugdvriendin aan suïcide. Ze kon niet echt met vrienden spreken over deze ervaring. Ook bij de andere nabestaanden vond ze niet de steun die ze nodig had. ‘De familie van mijn vriendin had een ander beeld over haar dood dan ik. Ze was transgender, toch werd haar uitvaart gehouden in een kerk waar dit een taboe was.’ Ida is zelf op zoek gegaan naar een manier waarop ze haar gevoelens – schuld, boosheid en verdriet – een plek kon geven. ‘Ik heb de rouwgroep gewoon gevonden via Google, ik heb een mail gestuurd en kon meteen terecht.’

Rituelen

Lucas is geestelijk verzorger, Schubert is opgeleid tot geestelijk begeleider. Tijdens haar studie verdiepte ze zich in rouwrituelen van jongeren. Rituelen zijn belangrijk om je verbonden te blijven voelen met de overledene, vertelt de geestelijk begeleider. Zo is ze tijdens het najaar met een van de rouwgroepen de natuur in gegaan. ‘De bladeren aan de bomen die ieder jaar afsterven en toch weer terugkomen, die staan symbool voor de overledenen.’ Zo’n wandeling is een gemakkelijke handeling die studenten vaker kunnen doen om bewust bezig te zijn met overleden dierbaren, geven de twee pastores aan.

‘In de huidige maatschappij is er geen ruimte om even stil te staan’

Studenten brengen zelf ook dingen in. Zo bracht Elske tiramisu mee naar een bijeenkomst, vertelt ze. ‘Tiramisu is voor mij bijzonder omdat het me herinnert aan speciale momenten met mijn vriendin.’ Bij deze momenten stilstaan helpt Ida, vertelt ze. ‘Hierdoor is rouwen niet meer een strijd met schuldgevoel en verdriet, maar een moment voor mijn dierbare.’

‘In de huidige maatschappij is iedereen maar bezig met doorgaan en dingen bereiken’, gaat ze verder. ‘Er is geen ruimte om even stil te staan.’ De rouwgroep heeft haar geleerd dat ze deze ruimte voor zichzelf mag nemen. ‘Het maakt niet uit hoelang het duurt.’ Elske vervolgt: ‘Mensen denken dat je op een gegeven moment ineens door kan met je leven. Ergens kan dat ook, maar ik denk nog elke dag aan mijn vriendin. Het voelt goed om een moment te nemen en een kaarsje aan te steken, zodat ik bewust stil kan staan bij het gemis.’

Geen psycholoog

‘Wij willen niet op de stoel van een psycholoog zitten’, vertelt Schubert. Voordat een student begint met de rouwgroep is er daarom altijd een contactmoment. ‘Hierin vragen we door naar de verlieservaring.’ Onder andere door de reactie van een student kunnen de pastores inschatten of die klaar is voor de groep, of dat het nog te vroeg is. ‘Als het nog te vroeg is kunnen we beter doorverwijzen of individuele begeleiding aanbieden’, vult Lucas aan.

‘Ik ben zelf niet religieus en had nooit verwacht dat ik bij een kerk terecht zou komen’

Dat laatste gebeurt echter zelden. Vaak worden studenten juist doorverwezen naar de kerk vanuit studentpsychologen of -begeleiders. ‘Het gaat erom dat we studenten een stukje zingeving kunnen bieden,’ vertelt Schubert. De pastores hebben een houvast dat hen hierin helpt. ‘Rouwzorg is een luisterend oor bieden’, vertelt Lucas. ‘Wij bieden rouwbegeleiding. Als er sprake is van een therapeutische vraag, zijn de studenten meer gebaat bij een psycholoog.’

Ida hielp na de rouwgroep mee met een viering in de roze week. Deze dienst in de studentenkerk is voor queer personen. ‘Ik wilde graag op deze manier nog iets voor mijn vriendin doen.’

Nieuwe kijk op kerkgemeenschap

De studentenkerk in Nijmegen gaf haar een nieuwe kijk op hoe inclusief een kerkgemeenschap kan zijn. Ook bij de volgende ‘roze diensten’ zou Ida graag willen helpen. ‘Ik ben blij dat dit soort progressieve kerken er ook zijn. Ik ben zelf niet religieus en had nooit verwacht dat ik bij een kerk terecht zou komen.’

Dat de studenten moeten wennen aan het idee dat de rouwbegeleiding vanuit een kerk komt, bevestigt ook Elske. ‘In het begin schrok het me wel een beetje af.’ Ze komt uit een religieus gezin, maar is zelf niet met geloof bezig. ‘Toch vind ik de studentenkerk een geschikte plek voor deze praatgroep’, vertelt de studente. ‘Rouwen is voor mij iets spiritueels. Niet via wetenschap te verklaren, maar ook niet via religie. Ondanks dat de begeleiding door een kerk wordt gegeven, staat zingeving en niet religie centraal.’

De studentenkerk vermoedt zelf dat meer studenten afgeschrikt worden omdat ze niet christelijk zijn, maar wil dit beeld graag bijstellen. Ook voor moslims is er een gebedsruimte. Iedereen is welkom, zo ook bij de rouwgroepen, geven de pastores aan. ‘Als een student zelf over religie begint is dat uiteraard in orde’, zegt Lucas. Maar de pastores zijn zelfs hier waakzaam op. Ze kijken of het ondersteunend of beklemmend is, volgens hen kan religie soms juist een belemmerende rol spelen in een rouwproces. ‘Het idee dat iets altijd Gods wil is, en dat je er daarom dus maar vrede mee moet hebben’, zegt Schubert. ‘Die gedachte helpt niet altijd in de verwerking.’

De rode kaars aansteken gebeurt dus niet vanwege religieuze doeleinden, maar omdat het zo’n toegankelijk ritueel is.

 * De achternamen van Ida en Elske zijn bekend op de redactie. Vanwege de gevoeligheid van hun ervaringen willen ze liever enkel bij voornaam genoemd worden.