Wegens het beleid van Donald Trump stopt universitair hoofddocent Digital Security Jaap-Henk Hoepman met het bezoeken van Amerikaanse congressen. Ook wil hij niet langer meewerken aan Amerikaanse wetenschappelijke tijdschriften.

‘Wat er in de VS gebeurt is dermate schrikbarend, en hoe ze met de wereld omgaan is zo buiten de orde dat het tijd is om erop te reageren en een lijn te trekken’, steekt Hoepman van wal. In een online blog citeert hij Rob Wijnberg, hoofdredacteur van De Correspondent: “Trump is the greatest danger to the world since Adolf Hitler“. Met zijn boycot trekt Hoepman een duidelijke grens tegen de invloed van de Amerikaanse president op de wetenschap.

De politieke ontwikkelingen van de afgelopen maanden waren voor Hoepman de druppel die de emmer deed overlopen, vertelt hij. ‘Het gaat van kwaad tot erger. Hoe immigratiedienst ICE met de burgers omgaat is bizar. En met het ontvoeren van Nicolas Maduro uit Venezuela lichtten de VS de leider van een soeverein land van zijn bed.’

Academische boycot

Met zijn boycot luidt Hoepman de noodklok: ‘Ik hoop dat wanneer heel veel mensen dit doen, dit een signaal is aan de VS dat ze op moeten houden met waar ze nu mee bezig zijn.’

Ondanks dat Hoepmans boycot een individuele keuze is, vindt hij dat ook op universitair niveau kritisch moet worden nagedacht over de banden met de VS. Toch wil Hoepman bewust niet alle Amerikaanse wetenschappers boycotten. ‘Als een Amerikaanse wetenschapper mij belt ga ik niet nee zeggen omdat hij Amerikaans is. Dit gaat specifiek over Amerikaanse journals en conferenties.’

Hij zou graag zien dat meer wetenschappers kiezen voor een boycot, maar hij erkent ook dat die keuze niet voor iedereen even makkelijk is. ‘Vooral voor jonge wetenschappers is het moeilijk, omdat hun carrière afhankelijk is van publicaties in vooraanstaande journals, die vaak Amerikaans zijn. Ik heb mazzel, want ik heb een vaste positie aan universiteit. Ik heb me al bewezen. Je kunt zeggen dat ik mijn privilege aan het inzetten ben.’

Voor- en nadelen

Op de vraag of het niet beter is om Amerikaanse collega’s juist te steunen, zegt hij: ‘Ik vind dat moeilijk. Vanuit de Amerikaanse universiteiten zie ik bijvoorbeeld weinig verzet tegen het beleid van de Amerikaanse president. Maar er zijn bijvoorbeeld genoeg Amerikaanse docenten die uit hun functie zijn gezet omdat die woke zouden zijn.’

‘Dit is een signaal naar de Amerikaanse overheid, we pikken dit niet langer’

Ook wil Hoepman geen Amerikaanse congressen meer bezoeken. Als niet-Amerikaan wordt het volgens hem sowieso steeds moeilijker, omdat je aan steeds meer regels moet voldoen om de grens over te mogen. Het risico dat je het land niet wordt binnengelaten, wordt dus groter. Anderzijds is het voor niet-Amerikaanse promovendi in de VS riskant om een Europees congres te bezoeken, omdat ze mogelijk niet meer terug kunnen naar de andere kant van de oceaan.

Afhankelijkheid verminderen

Hoe kan deze wetenschappelijke afhankelijkheid van de VS dan verminderd worden? Door het opzetten van niet-Amerikaanse journals, zegt Hoepman. Hiermee bedoelt hij dat editorial boards niet meer gedomineerd worden door Amerikanen, maar dat ze bestaan uit een mix van internationale topwetenschappers. Daarnaast is open access belangrijk, zodat iedereen toegang heeft tot wetenschappelijke publicaties. Tot slot hoopt Hoepman dat ook andere landen congressen met dezelfde standing gaan organiseren.

Daar zal echter nog veel tijd overheen gaan. Voor nu blijft hij bij zijn boycot: ‘Dit is een signaal naar Amerikaanse overheid, we pikken dit niet langer, en we gaan niet meer meedansen in jullie feestje.’