Vakblad Group and Organization Management trok acht artikelen terug van de ontslagen Nijmeegse psychologie-hoofddocent. Wat gebeurde er achter de schermen, en hoe proberen de nieuwe hoofdredacteuren het tijdschrift te hervormen?

Op 9 april kreeg managementwetenschapper Billy Obenauer (Universiteit van Maine) een vraag van een vakgenoot. Of hij wel zeker wist of een publicatie van hem in Group and Organization Management uit 2024 afgehandeld was door de redacteur die hij dacht.

Het ging om een commentaarstuk dat Obenauer, zelf toezichthouder bij het blad, had geschreven samen met toenmalig Radboudonderzoeker Yannick Griep. Griep was in 2024 hoofdredacteur van Group and Organization Management (GOM). Bij een wetenschappelijk vakblad beslissen individuele redacteuren of een artikel al dan niet geplaatst wordt, na consultatie van externe experts (de peer review). Om belangenverstrengeling te vermijden, had een andere redacteur hun inzending behandeld en laten beoordelen. Tenminste, dat dacht Obenauer tot 9 april.

‘Ik hoorde uit betrouwbare bron dat die redacteur het artikel helemaal niet had beoordeeld’, vertelt Obenauer via een videoverbinding vanuit de Verenigde Staten. ‘Maar mijn co-auteur (Griep, red.) had dat destijds wel zo doen lijken. In WhatsApp-berichten schreef hij bijvoorbeeld dat de redacteur positief was. En de brief met de eindbeoordeling was ondertekend door die redacteur.’

Vier dagen later vroeg Obenauer SAGE, de uitgever van GOM, om het artikel terug te trekken. Na verder onderzoek door de uitgever gebeurde dat uiteindelijk deze zomer, samen met nog zeven artikelen waarvan Griep een van de auteurs was. Bij allemaal was de peer-review ‘gecompromitteerd’, oftewel: niet in orde.

Bij in ieder geval een van de andere zeven teruggetrokken artikelen was iets vergelijkbaars aan de hand, beschreef een auteur van de betreffende publicatie eind vorige maand op LinkedIn. Ook hier bleek de redacteur die het artikel ogenschijnlijk had afgehandeld, van niets te weten. Sterker nog: zelfs de reviewcommentaren waren gefingeerd.

Inmiddels is Obenauer zelf hoofdredacteur van GOM, samen met Paul Harvey (Universiteit van New Hampshire). Ze proberen het blad weer vooruit te helpen, onder meer met nieuwe richtlijnen. Verschillende vakgenoten zeggen desgevraagd dat ze die voortvarendheid en transparantie waarderen.

Meneer Obenauer, wat was uw rol bij die acht teruggetrokken artikelen van Griep?

‘De dag nadat ik hoorde over de problemen rond mijn artikel, heb ik een aantal andere publicaties bekeken waarop hij co-auteur was. Ik zag al snel dat er een patroon was, en heb uiteindelijk zorgen over vijf artikelen gemeld bij de uitgever. Die heeft het integriteitsonderzoek verder afgehandeld, onafhankelijk van mij en de redactie van GOM.’

Had u niet zelf in de gaten moeten hebben dat Griep niet zuiver te werk ging?

‘Vertrouwen is essentieel in de academische wereld, je gaat ervan uit dat collega’s te goeder trouw handelen. Toen hij mij vroeg om samen aan dat artikel te werken was hij de hoofdredacteur van een gerespecteerd tijdschrift. Ik had geen reden om bezorgd te zijn. Dat deze en andere artikelen nu teruggetrokken zijn, zie ik vooral als een uiting van de zelfcorrigerende werking van de wetenschap. Het laat zien dat het systeem dus werkt – mits er genoeg mensen blijven die dezelfde academische waarden delen.’

Gaat u nog meer artikelen controleren die verschenen zijn onder zijn hoofdredacteurschap?

‘Elk artikel onderzoeken dat in de afgelopen vier jaar is gepubliceerd, is ondoenlijk. Maar als zorgen ons bereiken, wat al is gebeurd, delen we die met het integriteitsteam van SAGE. Onze focus ligt op het versterken van het tijdschrift en wetenschappelijke vooruitgang. Ik snap dat bepaalde wetenschappers uit ons onderzoeksveld boos zijn, maar het is volgens mij niet de juiste weg om met één persoon bezig te zijn. Dat gebeurt al te vaak.’

‘Er moet ook ruimte zijn voor verzoening en tweede kansen in het leven, zelfs als die tweede kansen elders liggen.’

Waarom is dat niet goed?

‘We moeten verantwoordelijkheid afwegen tegen compassie. De vorige hoofdredacteur is geen redacteur meer en werkt ook niet meer bij de Radboud Universiteit. Op hem focussen helpt het veld nu niet vooruit. Natuurlijk voel ik ook emoties omdat een van mijn artikelen is teruggetrokken, maar ik wil ook dat het met hem als persoon goed gaat. Als een zaak als deze in de media wordt uitgemeten, kan zo iemand er niet aan ontkomen. Ik denk niet dat zoiets je levenslang zou moeten achtervolgen. Er moet ook ruimte zijn voor verzoening en tweede kansen in het leven, zelfs als die tweede kansen elders liggen.’

‘Het gevolg is anders namelijk, vrees ik, dat mensen zich nog lastiger durven uitspreken over hun eigen fouten. Je denkt wel twee keer na voordat je het juiste probeert te doen als je denkt dat je daarmee je loopbaan op het spel zet. Iemand kan bijvoorbeeld huiverig zijn om een replicatiestudie (die eerdere experimenten exact overdoet, red.) te doen omdat hij niet wil dat anderen ook zijn onderzoek gaan herhalen, uit angst dat fouten daardoor naar boven komen. Dat is uiteindelijk niet goed voor de wetenschap, en ook niet voor het publieke vertrouwen daarin.’

Wat is dan de weg vooruit?

‘Ik vind het zinniger om te kijken hoe je hiervan kunt leren om processen te verbeteren. Er is geen wondermiddel, maar we moeten veel vaker onderling het gesprek aangaan: twijfels over ons eigen werk meer durven bespreken en ons kwetsbaar kunnen opstellen. Bij GOM proberen we dat nu in de praktijk te brengen door meer in te zetten op transparantie en open science. We moedigen onderzoekers aan om de beperkingen van hun werk openlijk te bespreken in hun artikelen. Daarmee hopen we ons voortaan ook te onderscheiden.’

Het wrange is: dat schreef Griep ook als hoofdredacteur, in een stuk samen met alle redacteuren, onder wie uzelf.

‘Het is gevaarlijk om de bijdrage van een grote groep mensen buiten beschouwing te laten vanwege het handelen van één persoon. We moeten kijken hoe we vooruit kunnen komen, en Paul en ik hebben daartoe al verschillende stappen gezet. We hebben bijvoorbeeld een heldere standaard opgesteld voor wie senior redacteur kan zijn en wie niet. De criteria gaan vooral over zaken als hoe lang je gepromoveerd bent en je publicaties. Je kwalificaties moeten passen bij wat auteurs verwachten als ze iets insturen naar het tijdschrift.’

‘Ook gaat GOM ruimte bieden voor replicatiestudies. Dat soort onderzoek valt nu vaak lastig te publiceren. Tegelijkertijd versterkt het de wetenschappelijke kennis wel, en daar draait het uiteindelijk om. Ik geloof hier zo sterk in dat ik in feite mijn carrière heb gebouwd op replicatieonderzoek. We hebben bij GOM momenteel verschillende initiatieven hiervoor, zoals een oproep voor inzendingen voor een speciale uitgave met herhaalstudies.’

Hoe geloofwaardig vinden uw vakgenoten deze nieuwe strategie?

‘Sommige redacteuren zijn de afgelopen maanden opgestapt. Die denken: eerst zien, dan geloven. Anderen zijn enorm steunend. Ik ben ervan overtuigd dat als vakgenoten in onze nieuwe aanpak gaan geloven, ze vanzelf naar GOM toekomen. Ik hoop dat jonge onderzoekers gaan merken dat je ook met replicatiestudies en transparant onderzoek een carrière kunt opbouwen.’