De opname van een patiënt met het hantavirus is een bijzondere aangelegenheid, zegt hoogleraar Uitbraken van Infectieziekten Chantal Rovers (Radboudumc). ‘Dit maakt indruk op iedereen, maar er is geen risico op overdracht naar zorgmedewerkers of andere patiënten.’

Het Radboudumc heeft gisterochtend één van de opvarenden van het cruiseschip MV Hondius opgenomen die besmet is met het hantavirus. De patiënt ligt in een speciale isolatiekamer op een ‘gewone’ afdeling, en niet op de High Level Isolation Unit (HLIU) in het Gebouw P, vertelt infectioloog Chantal Rovers (hoogleraar Uitbraken van Infectieziekten) van het Radboudumc.

‘We hebben uiteindelijk, na internationale afstemming, besloten dat de zorg voor deze patiënt niet in onze high-level isolation unit geleverd hoeft te worden, maar dat het ook kan op onze gewone verpleegafdeling of IC mocht dat nodig zijn. Natuurlijk wel in een speciale isolatiekamer, waar de luchtverversing en de afzuiging van de lucht goed geregeld is. In een strikte isolatievorm die onze verpleegkundigen en artsen ook gewoon kennen, met wat extra aanvullende maatregelen daarbij.’ Zorgmedewerkers die de patiënt behandelen, dragen een schort met lange mouwen, handschoenen, een FFP2-masker en bescherming van de ogen.

Nadelen

Patiënten worden alleen op de HLIU opgenomen als dat vanwege besmettingsgevaar strikt noodzakelijk is, vertelt Rovers verder. ‘De HLIU in gebouw P levert hele goede bescherming op voor onze medewerkers bij ziektes zoals ebola, die op een andere manier worden overgedragen. Maar in die kamers kun je bijvoorbeeld niet douchen en er zijn bepaalde intensive care behandelingen die daar niet of veel moeilijker gedaan kunnen worden. Bovendien heeft het nadelen op het gebied van comfort en welzijn als mensen daar worden opgenomen. Dus dat is, naast dat het niet nodig is, ook een van de redenen waarom we daar niet voor gekozen hebben.’

De patiënt is gisterochtend aangekomen, wat gebeurde er vervolgens?

‘Eerst wordt er natuurlijk gesproken met de patiënt, er wordt lichamelijk onderzoek en bloedonderzoek gedaan. En dan wordt de behandeling gestart. In dit geval is dat vooral een ondersteunende behandeling waar dat nodig is. Zoals extra zuurstof toedienen of vocht geven bij een lage bloeddruk.

‘Omdat het een ziektebeeld is dat soms snel kan verslechteren, zal er ook een frequente herbeoordeling zijn. Om te kijken of we die ondersteuning  op de gewone infectieziekteafdeling kunnen blijven doen, of dat er op een gegeven moment uit voorzorg, of omdat het echt nodig is, overplaatsing naar de intensive care nodig is.’

Hoe gaat het nu met de patiënt?

‘Over individuele patiënten kunnen we geen uitspraken doen. Ik denk dat iedereen blij is dat de patiënt na een lange reis in het ziekenhuis terecht is gekomen. En dat we nu gewoon de zorg kunnen leveren zoals we dat voor alle patiënten zouden doen.’

Is er een risico dat er medewerkers besmet kunnen raken?

‘Nee, als zij de procedures volgen zoals die er zijn, dan is er geen risico op overdracht. En er is sowieso geen risico op overdracht naar zorgmedewerkers die niet bij de patiënt naar binnen gaan of werken met materialen van de patiënt. Of voor bezoekers of andere patiënten in ons ziekenhuis of zelfs op de afdeling.’ 

Heeft het Radboudumc ook specifiek ervaring met hantavirus-patiënten?

‘We hebben wel eerder patiënten met het hantavirus opgenomen, we zijn natuurlijk een ziekenhuis met een uitgebreide expertise in infectieziekten. Maar dat ging vooral om hantavirussen die in Europa voorkomen en die in sommige gevallen een ernstig ziektebeeld kunnen geven.

‘Deze specifieke variant, het Andes virus dat in Zuid-Amerika voorkomt, geeft in veel meer gevallen een heel ernstig ziektebeeld met aantasting van de functie van het hart en de longen.’

Is dit voor jullie daarom ook een spannende aangelegenheid?’

‘Ik denk dat het sowieso een spannende aangelegenheid is, omdat het gaat om mensen die iets vreselijk hebben meegemaakt op een schip waar van alles gebeurd is. We zijn met ons team en een heel aantal landelijke teams al dagen bezig om deze patiënten naar Nederland te krijgen, protocollen af te stemmen en goede zorg te bieden.’

‘Onze medewerkers zijn extra getraind en  gemotiveerd om te zorgen voor mensen met een heel ernstige infectie’

‘En daarnaast weten we dat het een hele ernstige infectie is met een hele hoge sterftekans. (Bij een vastgestelde besmetting is er een sterftekans van 30 tot 50 procent, red.) Natuurlijk maakt dat indruk op iedereen.’

Hoe lang verwacht u dat de patiënt minimaal in het Radboudumc blijft?

‘Dat is moeilijk te zeggen, ik verwacht niet dat deze patiënt morgen weer naar huis zal kunnen. Als mensen echt ernstig ziek worden van het virus, dan kan herstel weken duren. Soms knappen mensen al wel eerder op, maar moeten ze toch nog langer in het ziekenhuis blijven vanwege de besmettelijkheid voor anderen. We houden met veel scenario’s rekening, ook met dat het langer gaat duren.’

Was er meteen unaniem overeenstemming binnen uw team dat deze patiënt welkom was?

‘Ja, daar waren we het snel over eens. En dat is misschien ook wel het voordeel van een team dat gewend is aan het werk op de High Level Isolation Unit. Die medewerkers zijn extra getraind en daardoor ook gemotiveerd om te zorgen voor mensen met een heel ernstige infectie. Zelfs als er een theoretisch risico is dat je zelf risico loopt op een besmetting, als je fouten maakt in de beschermende maatregelen die je moet nemen.’

Toen u hoogleraar werd sprak u in 2022 een oratietekst uit met als titel: Uitbraken van infectieziekten: verwacht het onverwachte. Geldt dat nu ook?

‘Ja, deze situatie valt daar zeker onder. Een paar weken geleden hadden we een landelijk overleg over behandelmogelijkheden van zogenaamde high consequence infectious diseases. Wij als experts hebben een lijstje waarop een heel aantal van dit soort ‘infectieziekten met grote gevolgen’ staan. En waar we allemaal richtlijnen, protocollen en dergelijke voor hebben. Het Andes hantavirus kwam ook aan bod en toen zeiden we nog: het is zo onwaarschijnlijk dat we daar echt mee te maken gaan krijgen, maar laten we ons daar toch maar even iets meer in verdiepen en kijken wat er allemaal voor mogelijkheden zijn.

‘Een soort van toevallig hadden we dus net een voorlopig behandeladvies opgesteld. Maar het feit dat we dat pas een paar weken geleden hebben gedaan, laat denk ik zien dat dit niet een scenario was waarvan we dachten dat we er snel mee te maken zouden krijgen in Nederland.’