Vakbond FNV is de afgelopen jaren sterk gegroeid aan de Radboud Universiteit, en sterker dan aan andere Nederlandse universiteiten. In september en oktober proberen leden van deze en andere vakbonden zoveel mogelijk nieuwe leden te werven op de campus.

Sinds 2023 is het ledental van vakbond FNV aan de Radboud Universiteit meer dan verdubbeld. ‘Tussen september 2024 en 2025 groeiden we met 57 procent’, zegt Ester Scherps, vakbondsfunctionaris bij FNV. ‘Dat is uitzonderlijk, zelfs in vergelijking met andere universiteiten.’

FNV is de grootste vakbond op de campus van de Radboud Universiteit. Concrete cijfers van het aantal leden mag de vakbondsfunctionaris echter niet delen: dat zijn de afspraken binnen de FNV. ‘Als één organisatie haar ledenaantallen deelt, komen andere organisaties onder druk te staan om hetzelfde te doen’, zegt ze. ‘Dat kan de onderhandelingspositie verzwakken.’

Maanden van de vakbond

De bezuinigingen op hoger onderwijs – tegen 2030 moet de Radboud Universiteit 55 miljoen euro bezuinigd hebben – spelen volgens Scherps een sterke rol in die groei. ‘Veel nieuwe leden komen van afdelingen waar iets speelt, zoals reorganisaties.’

Tegelijk is de FNV in Nijmegen sterker gegroeid dan aan andere universiteiten. ‘Dat komt, denk ik, door ons actieve team’, zegt Scherps, die haar kantoor in het Elinor Ostromgebouw deelt met drie vakbondsconsulenten, acht leden van de ondernemingsraad en een groep actieve leden. ‘We proberen overal op de campus aanwezig te zijn: met flyers, in werkoverleggen, en bij bijeenkomsten.’

In september en oktober, de zogenaamde maanden van de vakbond, krijgen nieuwe vakbondsleden – zowel van de FNV als van andere vakbonden (zie kaderstuk) – eenmalig 100 euro van hun contributie terugbetaald via hun universiteit. ‘Het is een unieke regeling binnen onze cao’, zegt Scherps. ‘De werkgeversorganisatie ziet blijkbaar het nut van vakbonden in, want dit is niet overal gebruikelijk.’

Loonsverhoging

De vakbondsfunctionaris ziet genoeg redenen waarom het voor medewerkers belangrijk kan zijn om lid te worden van een vakbond. ‘Bijvoorbeeld omdat ze achter de maatschappelijke doelen van FNV staan, zoals het verkleinen van inkomensverschillen via politieke invloed in Den Haag. Of omdat ze invloed willen uitoefenen op de cao.’

Die invloed laat zich volgens Scherps ook zien in de praktijk: zo krijgen medewerkers van universiteiten per 1 juli 2026, naast eenmalig 1.534 euro, structureel een loonsverhoging van 3,1 procent plus 50 euro. ‘Dat was een belangrijk resultaat, en mede het gevolg van de input van onze leden. Het gevolg van een gelijk bedrag voor iedereen in plaats van procenten is dat mensen in lagere schalen relatief meer profiteren van de loonsverhoging.’

Collectieve invloed

Specifiek aan de Radboud Universiteit noemt Scherps de afspraken die in het lokaal overleg zijn gemaakt over loonbehoud wanneer je als gevolg van een reorganisatie in een lagere schaal terecht komt. ‘Daar moest behoorlijk over onderhandeld worden, maar het is uiteindelijk gelukt dat je een functie in één schaal lager kunt accepteren zonder financiële gevolgen.’

Daarnaast zet FNV zich in voor de positie van zwangere postdocs. ‘Zwangerschapsverlof had in sommige gevallen tot gevolg dat de zwangere collega minder tijd had voor onderzoek dan anderen. In de cao-onderhandelingen is dit aangekaart. Samen met de universiteiten gaat er getoetst worden of er voldaan wordt aan de Wet Gelijke Behandeling.’

‘Als het huis al brandt, kun je het niet meer verzekeren’

Vakbonden bieden ook individuele ondersteuning aan medewerkers. Zo geven ze bijvoorbeeld advies bij arbeidsconflicten, ziekte, re-integratie en kunnen ze medewerkers helpen met praktische vragen zoals het claimen van rechten. Wie beroep wil doen op juridische bijstand moet wel al minstens een half jaar lid zijn van een vakbond en het probleem in kwestie moet dateren van na het lidmaatschap. ‘Als het huis al brandt, kun je het niet meer verzekeren’, zegt Scherps. ‘Dat klinkt streng, maar dat zijn nu eenmaal de regels. Maar we kunnen natuurlijk wel meedenken en andere opties onderzoeken.’

Hans Spekman

Van de interne machtsstrijd en de onveiligheid in het hoofdkantoor van FNV het afgelopen jaar zegt Scherps als vakbondsfunctionaris niet veel meegekregen te hebben. ‘Op onze werkvloer merken we daar niet zo veel van. Onze bestuurders hebben wel eens vertraging ondervonden door interne besluitvorming, maar verder viel het mee. Ik heb er zelden vragen over gekregen. Het is ook wel goed dat dergelijke zaken niet onder de pet worden gehouden. Met Hans Spekman als nieuwe voorzitter voelt het alsof de vakbondswaarden weer centraal staan.’

Aan de Radboud Universiteit blijven de vakbonden de komende maanden in ieder geval de effecten van de bezuinigingen in de gaten houden. ‘Er zijn nog steeds reorganisaties gaande, met name door teruglopende studentenaantallen’, zegt Scherps. ‘Bij de I-kolom is de nieuwe organisatie net gestart en bij Onderwijsondersteuning is er nog veel onduidelijk voor medewerkers, wat voor onzekerheid zorgt. We proberen te voorkomen dat mensen boventallig worden, maar soms is dat onvermijdelijk.’