Een relatie die uitgaat, mensen in je omgeving die ongeneeslijk ziek worden of een dierbare die sterft. Voor veel mensen zijn het herkenbare situaties. ‘We hebben allemaal momenten waarop het leven pijn doet’, vertelt Elisa van Ee, bijzonder hoogleraar Psychotraumatologie aan de Radboud Universiteit. 

Toch is Van Ee ervan overtuigd dat de psychologische kennis over hoe je vervolgens met deze momenten om moet gaan, te vaak binnen de muren van de universiteit blijft. Precies daarom schreef ze Ik moet het nog even verwerken, maar hoe dan? ‘Met dit boek wil ik deze kennis bij ‘de gemiddelde Nederlander’ brengen, juist óók voor mensen die geen wetenschappelijke achtergrond hebben.’

Benoemen tot begrijpen

In het boek beschrijft Van Ee, die ook werkt als psychotherapeut, drie pijlers voor het omgaan met heftige momenten, de belangrijkste elementen in het verwerkingsproces. 

De eerste is woorden geven aan de situatie, en daar een verhaal van maken. ‘Dat klinkt misschien een beetje vreemd, maar uiteindelijk doen we dat bij alle herinneringen in ons leven’, zegt ze. ‘Het is belangrijk om stil te staan bij vragen als “waar begon de situatie mee?” en “wat zijn de details die zijn bijgebleven?”. Dat helpt, omdat je op deze manier meer samenhang gaat ervaren in de gebeurtenis. Dit zorgt voor begrip, en daarna voor grip.’

‘Voor de verwerking van pijnlijke gebeurtenissen is het belangrijk dat we emoties toelaten’

Emoties toelaten is de tweede stap. ‘Het verhaal dient als een soort omhulsel waardoor je jezelf minder overspoeld zal gaan voelen voor de emoties die bij de ervaring horen’, vertelt Van Ee. ‘Maar voor de verwerking van pijnlijke gebeurtenissen is het belangrijk dat we deze emoties toelaten.’

Hierna kun je aan de slag met de laatste stap, betekenis vinden. ‘Door de situatie ook vanuit andere perspectieven te bekijken leer je er op nieuwe manieren naar kijken. Dat helpt om te relativeren, en de menselijke kant van jezelf of een ander toe te laten.’

Persoonlijke praktijk

In haar boek verenigt Van Ee wetenschappelijke onderzoeken met enkele ingrijpende familiale gebeurtenissen, zoals het overlijden van haar moeder, de moeilijke verhouding met de tweede vrouw van haar vader en de weerslag die dit had op de band met andere familieleden. ‘De gebeurtenissen die ik beschrijf zijn niet makkelijk om over te praten. Daarom probeer ik een voorbeeld te zijn, om te laten zien hoe helpend het is als je er wél over praat. Ik hoop bovendien dat het helpt om wetenschap dichter bij mensen te brengen.’

‘Ik heb weleens gedacht, waar ben ik aan begonnen?’

Toch vertelt de psychotherapeut dat het schrijfproces niet altijd eenvoudig was. ‘Ik heb weleens gedacht, waar ben ik aan begonnen? Het was een intens proces. Practice what you preach, moest ik me af en toe voorhouden tijdens het schrijven. Maar uiteindelijk heeft het me een nieuwe manier van verwerken gebracht.’ 

Ook met betrekking tot haar omgeving was het schrijven van het boek waardevol. ‘Het leidde tot nieuwe gesprekken met bijvoorbeeld mijn broer en de partner van mijn vader. Deze gesprekken hebben verdieping gegeven aan onze relaties en zijn echt helend geweest’, aldus van Ee. 

Collectieve veerkracht

In het boek verwerkt Van Ee dus heel wat wetenschappelijke inzichten. Ook eigen onderzoek komt aan bod. ‘Er zit een onderzoek in over traumacommunicatie wat ik doe met mijn collega’s. Het gaat over hoe trauma binnen het gezin een rol speelt. Hoe ouders hierover met hun kinderen en met hun eigen ouders over praten.’

Aan de slag gaat met een helingsproces, is volgens van Ee ook belangrijk voor de hele samenleving, ‘Als je kijkt naar de cijfers is dat hard nodig. Er wordt veel van onze veerkracht gevraagd, werken aan weerbaarheid is essentieel voor jezelf én de maatschappij. We krijgen vandaag de dag veel op ons bord; de mentale problematiek onder jongeren neemt toe en we ervaren dreiging van de Russen. Door te helen en te verbinden staan we steviger.’